K

 

KANDAHAR KATOWICE, Klub Skialpinistyczny, zał. 2001. Pierwszy, a obecnie największy w Polsce klub zrzeszający miłośników narciarstwa wysokogórskiego. Działalność zainicjowała grupa narciarzy wywodzących się ze śląskich środowisk górskich (studenckie koła przewodnickie, kluby wysokogórskie). Prowadzone formy działalności: skialpinizm, biegi górskie, wspinaczka sportowa i wysokogórska, turystyka narciarska, maratony rowerowe. Skupia 80 członków z całego kraju (sportowcy wyczynowi i amatorzy, miłośnicy turystyki narciarskiej). Był organizatorem 2 edycji zawodów w narciarstwie wysokogórskim: Pucharu Pilska (zawody z tradycjami, rozgrywane od 2001; kilkakrotnie miały rangę edycji Pucharu Europy Środkowej oraz Mistrzostw Polski; najbardziej prestiżowy wyścig w kategorii zespołowej rozgrywany w Polsce) oraz Pucharu Czantorii (zawody z reguły rozpoczynające sezon rywalizacji skialpinistów w Polsce; rozgrywane od 2008, od 2011 poświęcone pamięci tragicznie zmarłego zawodnika Klubu – Kubie Soińskiemu; kilkakrotnie były eliminacjami do Mistrzostw Europy; jedyny w naszym kraju wyścig rozgrywany wieczorem, częściowo przy świetle czołówek startujących w nim zawodników). Członkowie Klubu startowali w najbardziej prestiżowych zawodach zagranicznych: Pierra Menta, Adamello Ski Raid, Patrouille des Glaciers, Trofeo Mezzalama czy Sellaronda. Osiągnięcia: wielokrotne zwycięstwa w Pucharze Polski i Mistrzostwach Polski, medale Pucharu Świata oraz Mistrzostw Świata i Europy. Klubowicze odnoszą sukcesy także w innych dyscyplinach, startując z powodzeniem w polskich i zagranicznych górskich zawodach biegowych, maratonach rowerowych czy rajdach typu Adventure Racing.

KATOWICKI KLUB KAJAKOWY (Kattowitzer Kannoe Klub – KKK), druga w Polsce jednostka organizacyjna sportu i turystyki kajakowej, funkcjonująca w okresie 5 IX (lub 17 X) 1928–1939; wyodrębniła się z Klubu Kajakowców „Hellas” w Mysłowicach z udziałem 14 jego członków. Pierwsza siedziba mieściła się w Szopienicach; prezesem był dr Klemens Zabilski. W 1933 niemieccy członkowie klubu zasilili sekcję kajakową ►Schlesische Wintersport Club Katowice. Osiągnięcia: 11 (7–2–2) medali MP (1933–1937). Założyciel i reprezentant Polski: Wilhelm Pyka; czołowi sportowcy: Emil i Ryszard Brozdeczko, Jadwiga i Ernest Hadamieccy.
APK, zesp. Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 125–126; A. Steuer: Miejsce Katowic w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Katowice 2006, s. 167–201; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Polonia” 1928, nr 291.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Kajakowego

MP w kajakarstwie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1933 Wilhelm Pyka S-1 10 km 1
1933 Alojzy Schenk - Jan Tinscher S-2 10 km 1
1933 Weidermann S-1 10 km 2
1933 Skulicz – Kremer T-2 10 km 2
1933 Zuber S-1 10 km 3
1934 Ryszard Brozdeczko SW-1 12, 5 km 1
1934 Jan Tinscher – Günter Fuchs S-2 10 km 3
1935 Emil Brozdeczko kajaki wyścigowe (K-W1) 1
1935 Emil Brozdeczko kajaki turystyczne (KT-1) 1
1937 Jadwiga Hadamiecka K-1 10 km 1
1937 Jadwiga Hadamiecka K-1 10 km 1

A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; tenże: Kultura fizyczna. W: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny. Red. F. Serafin. Katowice 1996.

KATOWICKI KLUB ŁYŻWIARSKI, zał. 1957 w efekcie popaździernikowych zmian w organizacji kultury fizycznej dzięki porozumieniu rozwiązanych sekcji łyżwiarskich kół sportowych: ►„Budowlani”, ►„Górnik”, ►„Stal” w Katowicach. W 1958 skupiał 330 członków. Do końca l. 50. XX w. najlepszy klub łyżwiarski w Polsce. Od 1962 prowadzi dziecięcą szkółkę jazdy figurowej. W 1964 przekształcony w sekcję łyżwiarstwa figurowego ►GKS „Katowice”. Działacze: Artur Bałdy, inż. Mazur, Marian Lubina, Paweł Breslauer. Osiągnięcia: 20 (6–9–5) medali MP (1958–1964). Reprezentanci Polski: Marian Czakon, Bogusław Hnatyszyn, Henryk Hanzel, Zygmunt Kaczmarczyk, Krystyna Wąsik (uczestnicy ME).
W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa–Wrocław 2002.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1958 Barbara Langer solistki 3
1958 Bogusław Hnatyszyn soliści 3
1958 Irena Konieczny, Klaus Konieczny pary sportowe 2
1958 Krystyna Wąsik solistki 2
1958 Henryk Hanzel soliści 2
1959 Barbara Langer solistki 3
1959 Krystyna Skorupa solistki 2
1959 Franciszek Spitol soliści 2
1959 Krystyna Wąsik solistki 1
1959 Henryk Hanzel soliści 1
1960 Jerzy Zawadzki soliści 3
1960 Krystyna Wąsik solistki 2
1960 Franciszek Spitol soliści 2
1960 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1960 Henryk Hanzel soliści 1
1961 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1961 Krystyna Wąsik solistki 1
1962 Jerzy Zawadzki soliści 3
1962 Krystyna Skorupa solistki 2
1964 Halina Bartlakowska solistki 2
1965 Janina Porembska, Piotr Szczypa pary 1
1965 Halina Bartlakowska solistki 2

 

KATOWICKI KLUB NARCIARSKI, organizacja rekreacji i turystyki, zał. 1966 z siedzibą przy ul. Bratków, w II poł. l. 70. XX w. na Osiedlu Tysiąclecia; stowarzyszenie skupiające instruktorów turystyki narciarskiej i narciarzy amatorów; organizator Pucharu Śląska w narciarstwie dla amatorów (niestowarzyszonych), mistrzostw przewodników narciarskich, narciarskich klubów turystycznych województwa katowickiego, amatorskich mistrzostw Katowic itp. Prowadził szkolenie przewodników narciarskich. Po likwidacji sekcji narciarskiej ►GKS Katowice był jedyną strukturą narciarską w Katowicach. Obecnie nie istnieje.
J. Wykrota: Informator narciarski. Warszawa 1969.

KATOWICKI KLUB TENISOWY (KKT), pierwszy w Katowicach klub tenisowy zał. 1908; oficjalna nazwa w l. 1924–1939: Kattowitzer Tennis Vereinigung; pod silnym wpływem Volksbundu. Prowadził sekcje: hokeja na lodzie (1931–1932), tenisa (1908–1945), tenisa stołowego [1929]; organizator MP w tenisie (1928). Próby polonizacji nie przynosiły większych efektów; komisaryczny prezes płk. Antoni Nawratil i sekretarz Mainessenfelden wystąpili z zarządu po prowokacjach niemieckich członków klubu; ►Śląski Związek Tenisowy zawiesił klub (1933). Był siedzibą ośrodka dywersji hitlerowskiej; z obiektów KTT przy ul. Bankowej padły strzały w kierunku wycofującego się z Katowic (1 IX 1939) 73. Pułku Piechoty. Działacze: Otto Ulitz. Osiągnięcia: 17 (8–9–0) medali MP (1924–1938), które zdobyły 2 sportsmenki: Ella Stephan i  Gertruda Volkmer-Jacobsenowa.
T. Jurek: Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939. Gorzów Wlkp. 2002; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; Tenże: Kultura fizyczna. W: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny. Red. F. Serafin. Katowice 1996; http://yadda.icm.edu.pl.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Tenisowego

MP w tenisie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1924 Ella Stephanówna singel 2
1931 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z L. Popławskim mixt 1
1931 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1932 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Marią Rudowską debel 1
1932 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 1
1933 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 2
1933 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 2
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 1
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 1
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1935 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 1
1935 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1936 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Kazimierzem Tarłowskim mixt 2
1936 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1937 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z J. Gajdzianką („Pogoń” Katowice) debel 2
1938 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 1
1938 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Elli Stephanówną debel 1

Czterdzieści lat Polskiego Związku Tenisowego. Warszawa 1960.

KATOWICKI YACHT CLUB ZSP zob. ►Armada.

KATTOWITZER BALLSPIEL VERBAND, pierwsza niemiecka centrala sportowa w Katowicach (1906), utworzona przez 6 klubów, m.in. Preußen 05 Kattowitz (Erster Fußballclub Kattowitz – zob. ►I FC Katowice), Sport Club ►Diana, Sport Club ►Germania, 06 Zalenze (zob. ►06 Katowice). Zajmowała się organizacją piłki nożnej w Katowicach; przyłączyła się do Süd- Ostdeutscher Fußball Verband we Wrocławiu.
A. Gowarzewski, J. Waloszek: 75 lat OZPN [Okręgowego Związku Piłki Nożnej] Katowice 1920–1995. Ludzie, historia, fakty. Księga pamiątkowa. Katowice 1996.

KATTOWITZER ISRAELITISCHER TURNVEREIN, pierwsza na Górnym Śląsku żydowska organizacja kultury fizycznej; zał. 1909 w Katowicach. Początkowo organizacja gimnastyczna, przyczyniła się do rozwoju narodowej turystyki żydowskiej. Od 1919 organizacja sportowa, przekształciła się w Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe ►Bar-Kohba. Związana z środowiskiem asymilatorów, proniemiecka.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1997.

KATTOWITZER KANNOE KLUB, alternatywna (1928–1933) nazwa ►Katowickiego Klubu Kajakowego.

KATTOWITZER TENNIS VEREINIGUNG zob. ►Katowickie Towarzystwo Tenisowe

KKK zob. ►Katowicki Klub Kajakowy.

KLEOFAS 06 KATOWICE, KS z siedzibą w Załężu-Obrokach (hala sportowa), zał. 1957 na bazie Koła Sportowego ►Górnik przy kopalni „Kleofas” (utworzonego w 1954), zarejestrowany 8 V 1958. W l. 1965–1989 w strukturach ►GKS Katowice. Reaktywowany 21 X 1990; najstarszy istniejący górniczy klub sportowy w Polsce (zob. ►Górnicze Kluby Sportowe), jest spadkobiercą 06 Zalenze, ►Robotniczego Klubu Sportowego Załęże, Górniczego Zakładowego Klubu Sportowego „Kleofas”, Klubu Sportowego „Górnik” Kleofas-Eminencja. Prowadzone sekcje: boks (1957 – nadal), szkółka karate kyokushin (1994–1997), kickboxing (l. 90 XX w.), skat (od 1984 w strukturach klubu, zał. l. 50. XX w.), szachy (2001–2009). W 1998 odegrał pionierską rolę w rozwoju boksu kobiecego. Od 2002 organizuje memoriał im. Alberta Opały. Działacze: S. Alijew, W. Andrzejczak, J. Kilka, A. Opala, M. Strogij; trener: Franciszek Kik. Czołowi sportowcy: S. Chorzela, M. Gruszecki, S. Kimla, D. Maj, A. Rybacki, M. Walas, M. Wygrabek. Osiągnięcia: w boksie – międzynarodowe: 1 (0–0–1) medal na Światowych Igrzyskach Wojskowych (1997), ogólnopolskie: I liga (1993–1994), 15 sportowców wywalczyło 26 (5–6–15) medali MP (1993–2009) w konkurencji męskiej, 8 sportsmenek zdobyło 19 (4–6–9) medali w rywalizacji kobiecej (2004–2018); w kickboxingu – 1 (0–0–1) medal MP (1995); w skacie – 2 (0–2–0) medale MPJ (2000, 2003).
A. Steuer: 100-lecie Klubu Sportowego 06 Kleofas Katowice. Katowice 2006; A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

Osiągnięcia Kleofas 06 Katowice na MP w boksie

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1993 Andrzej Charmułowicz superciężka 3
1993 Mariusz Matusiak lekka 3
1994 Marek Gruszecki ciężka 2
1994 Adam Kaczmarek półśrednia 3
1995 Krzysztof Kusz papierowa 1
1996 Marcin Walas kogucia 1
1996 Andrzej Włodarczyk ciężka 2
1996 Marek Gruszecki ciężka 3
1996 Marek Gruszecki ciężka 3
1996 Albert Rybacki półciężka 3
1997 Marcin Walas kogucia 1
1997 Albert Rybacki półciężka 3
1998 Adam Kaczmarek lekkośrednia 3
1998 Albert Rybacki półciężka 2
1998 Krzysztof Kusz papierowa 3
1998 Krzysztof Suchomski lekka 3
1999 Marcin Walas piórkowa 1
1999 Sikora Rafał lekka 3
1999 Andrzej Ziora musza 3
2000 Andrzej Ziora musza 2
2000 Przemysław Maszczyk musza 3
2001 Arkadiusz Małek półśrednia 3
2002 Arkadiusz Małek lekkośrednia 2
2002 Przemysław Maszczyk musza 2
2002 Michał Jurek musza 3
2002 Katarzyna Nizio 67,5 kg 3
2004 Monika Chorzela 57 kg 1
2005 Magdalena Wygrabek 70 kg 2
2006 Magdalena Wygrabek 70 kg 2
2007 Sylwia Kimla 75 2
2007 Magdalena Wygrabek 70 kg 3
2009 Reinhold Bromboszcz kogucia 1
2012 Angelika Grońska 48 kg 3
2012 Izabela Gil 81 kg 3
2014 Angelika Grońska 48 kg 2
2014 Aleksandra Talaga 69 kg 3
2015 Angelika Grońska 48 kg 1
2016 Angelika Grońska 48 kg 1
2016 Monika Serafin 57 kg 3
2016 Aleksandra Talaga 64 kg 3
2017 Angelika Grońska 51 kg 1
2017 Aleksandra Talaga 64 kg 2
2018 Monika Serafin 60 kg 2
2018 Aleksandra Talaga 64 kg 3

A. Steuer: 100-lecie Klubu Sportowego 06 Kleofas Katowice. Katowice 2006.

KLUB SZYBOWCOWY PODOKRĘGU ZWIĄZKU STRZELECKIEGO ŚLĄSK, zał. 1935; prezes: inż. Marian Wojciechowski, sekretarz: Stefan Madej; kapitan sportowy: Józef Urbański. Prowadził szkołę szybowcową w Libiążu Małym (szkolenia w kat. A i B). Skupiał od 46 do 71 członków.
Sprawozdanie Zarządu i Komendy Podokregu Związku Strzeleckiego „Śląsk” za lata 1937–1938 i 1938–1939. [b.m. i r.w.]; A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w województwie śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

KOSZUTKA, KS, zał. 27 VI 1957; początkowo Koło Sportowe Górnik nr 22 przy Przedsiębiorstwie Montażu Urządzeń Elektrycznych Przemysłu Węglowego w Katowicach; zarejestrowany 30 VII 1957. Prezes: inż. Jan Waniek; działacze: Aleksander Dulczewski, Ernest Mikoszek, Wiktor Kozik, Franciszek Rak, Feliks Demuth. Sekcja piłki nożnej rozgrywała mecze w kl. B. Siedziba mieściła się kolejno: w biurowcu, budynku ZBOwiD-u w Wełnowcu, Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Katowickiej w Bogucicach.
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 166.

KOŚCIUSZKO GISZOWIEC, klub strzelecki (broń myśliwska, rzutki), zał. ok. 1930, korzystał ze strzelnicy w Wesołej. Należeli do niego członkowie zarządu i urzędnicy Koncernu Giesche. Funkcję prezesa pełnił Ernest Klepetko.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016.

KOŚCIUSZKO SZOPIENICE, polski KS, zał. 1 I 1925, siedzibą przy ul Dworcowej 11; dwusekcyjny: piłka nożna (1925–1937) i lekkoatletyka (1925); w 1928 powstała jako druga w województwie śląskim sekcja hokeja na trawie. Działacze: Jan Gawlik, Howaniec, Konrad Jokiel, Maszczyk, Leon Pagór, Ludwik Smuga, Emanuel Śliwa, Wilhelm Szmelczerczyk. W 1938, po fuzji,  został wraz KS ►Roździeń Szopienice, KS ►24 Szopienice, KS ►35 Wilhelmina włączony do struktur Pierwszego Klubu Sportowego Szopienice. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach b-Ligi [1932–1933] w piłce nożnej, w 1933 – zdobycie mistrzostwa.
Dzieje sportu w Szopienicach. Tekst z okazji 150-lecia Katowic – odczyt wygłoszony we wrześniu 2017 r. w MHK; „Polska Zachodnia” 1928, nr 260 i nr 355; „Polonia” 1925, nr 6; „Siedem Groszy” 1933, nr 186 i nr 241, 1935, nr 27.

KURKOWE BRACTWO STRZELECKIE KATOWICE, zał. VIII 1926, jedno z najmłodszych w Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Strzeleckich Bractw Kurkowych Rzeczpospolitej Polskiej; zarejestrowane 16 II 1934 pod nr 56. Było organizatorem Czwartego Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczpospolitej Polskiej w Katowicach (1932). Dysponowało strzelnicami: w parku Kościuszki (1927–1938), Starą Strzelnicą w Zawodziu (1926–1928), na Bugli (1938–1939). Wydawało „Rocznik Kurkowych Bractw Strzeleckich w Polsce” (1938–1939). Zlikwidowane w 1939, prawnie 24 II 1950. Działacze: Stanisław Beszczynski, Wincenty Czaplicki, Ludwik Broda, Karol Gogołok, Jan Karol Frelich, Jan Flieger, Karol Koźlik, ks. Franciszek Ksawery Ścigała, Jan Widuch, Jan Badura, Antomni Chmielewski, Augustyn Płaczek. Prezesi: Frelich, Karol Pakuła.
APK, zesp. Prez WRN USW, sygn. Kat 6; K. Gwóźdź: W jedności siła. Historia i tradycje bractw strzeleckich z terenów województw śląskiego i opolskiego. Katalog wystawy czasowej Muzeum w Tarnowskich Górach 9 września 1911 – 31 stycznia 2012. Tarnowskie Góry 2011.

 

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł