4 WRZEŚNIA 1939 ROKU W KATOWICACH

Fot. "Żołnierze niemieccy w okolicach katowickiego dworca kolejowego", wł. MHK

Wystawa fotograficzna ze zbiorów Muzeum Historii Katowic nabytych w 2008 roku.

Pierwszego września 1939 roku Niemcy, napadając na Polskę, rozpoczęli konflikt zbrojny zwany II wojną światową.

Atakując od Bałtyku po Karpaty, szybko, dzięki dominacji liczebnej, a zwłaszcza technicznej, zdobyli przewagę. Od początku konfliktu walki toczyły się także na Górnym Śląsku. Po przegranej bitwie granicznej wojsko polskie opuściło Górny Śląsk, wycofując się na wschód. Uniknęło w ten sposób okrążenia i zniszczenia na terenie zagłębia przemysłowego. Dowódcy liczyli na to, że w zmienionych, dogodniejszych warunkach będą w stanie podjąć dalszą walkę...

Miasta górnośląskie pozbawione wojska nie miały być bronione. Na miejscu pozostały jedynie nieliczne siły samoobrony głównie powstańcy śląscy i harcerze, którzy nie zdążyli lub nie chcieli wycofać się z wojskiem. Pomimo dezorganizacji związanej z ewakuacją i szczupłości tych sił miały one odwagę w kilku przypadkach dotkliwie przeszkadzać Niemcom w zdobywaniu terenu...

Górnośląski okręg przemysłowy zajmować miał 3. Odcinek Straży Granicznej pod dowództwem gen. por. Georga Brandta. Podporządkowano mu także pułk SS Germania oraz 239. Dyw. Piechoty gen. mjr. Ferdinanda Neulinga. Kiedy Niemcy zorientowali się, że Katowice nie będą bronione przez siły wojskowe, skierowali do zajęcia miasta 239. Dyw. jednostkę trzeciorzutową. Miał ją wspierać 68. pułk straży granicznej.

Niemcy weszli do Katowic w dwóch kolumnach. Pierwsza od strony Mikołowa oraz Mokrego przez Piotrowice kierowała się na Ligotę i Załęską Hałdę, druga z Podlesia i Kamionki ciągnęła w kierunku Piotrowic i wkroczyła do Katowic od Brynowa. Na drodze obu kolumn stanęli polscy obrońcy, tocząc liczne potyczki zarówno z oddziałami Wehrmachtu, jak i z towarzyszącym mu Freikorpsem - niemiecką piątą kolumną. Kiedy po złamaniu oporu Niemcy mogli wkroczyć do miasta, około godz. 11.00 do Katowic wjechał gen. Ferdinand Neuling. Punktualnie w południe pod gmach Urzędu Wojewódzkiego przybył jego przełożony gen. Georg Brandt. Miasto zostało zajęte, do śródmieścia weszły kolejne oddziały. Sytuacja jednak nie była w pełni opanowana. W różnych częściach miasta wybuchały co chwilę potyczki. I tak przez następne kilka dni...

Na obecnej wystawie pokazujemy Państwu 9 fotografii wojennych, przedstawiających zajęcie stolicy polskiego Górnego Śląska przez oddziały niemieckie. Pozyskane niedawno materiały, ukazujące przemarsz Wehrmachtu przez Katowice, należą do niezwykle rzadkich tego typu eksponatów. Nasze Muzeum pokazuje je po raz pierwszy.

Komisarz wystawy

Jacek Mastalerz