"Anna Chojnacka - fotografie z cykli Złom i Strachy" === Muzeum Historii Katowic

p-w-cz.gif (8137 bytes)

"Anna Chojnacka - fotografie z cykli Złom i Strachy"

Anna Chojnacka, artystka mieszkająca na stałe w Katowicach, jest znana i ceniona nie tylko wśród śląskich fotografików. Nie sposób w paru zdaniach przybliżyć kilkadziesiąt lat twórczej działalności pani Anny, która z prawdziwą pasją i dużym znawstwem warsztatu fotografowała otaczającą ją rzeczywistość. Wśród prac artystki znajdziemy zarówno dobre dokumentacyjne zdjęcia architektury Katowic i innych miast, śląskiego przemysłu, pejzaży, jak i fotografie reklamowe czy artystyczne. Te ostatnie ułożone w kilka cykli są najbardziej przez autorkę lubiane i najczęściej prezentowane. Fotografie dokumentalne stanowią natomiast cenne źródło ikonograficzne związane z historią przedstawionych miejsc. Anna Chojnacka, od 1958 r. członek Związku Polskich Artystów Fotografików, była wielokrotnie nagradzana za swoje prace w kraju i za granicą. Współpracowała z wieloma wydawnictwami, a najlepsze fotografie pokazywała na licznych wystawach zbiorowych i indywidualnych. Ostatnia retrospektywana wystawa pani Anny miała miejsce w Muzeum Historii Katowic w 1996 r. Obecna, skromna ekspozycja jest przypomnieniem jej twórczości, a zarazem podziękowaniem za przekazanie całej spuścizny do zbiorów naszego Muzeum.

Na wystawie zaprezentowano fotografie z dwóch cykli: Złom i Strachy. Każdy cykl to wynik konkretnego wydarzenia, swego rodzaju przygoda autorki.

Złom powstał w latach 60. w konsekwencji pozornie przypadkowych wizyt w składniach złomu. Te niezwykłe, niekiedy surrealistyczne w nastroju kompozycie zostały stworzone dzięki umiejętnemu spojrzeniu artystki na rozrzucone w nieładzie rzeczy zbędne i niepotrzebne. Takie jest przecież złomowisko, pełne przedmiotów odrzuconych, które niegdyś były bliskie konkretnemu człowiekowi, towarzyszyły mu w codziennym życiu. Jedno z czołowych zdjęć tego cyklu, przedstawiające stary zegar bez wskazówek, nosi tytuł Czas upłynął. Warto tutaj zwrócić uwagę na podwójną wymowę wybranych fotografii - dokumentalna wręcz dosłowną i symboliczną. Skłaniają one do refleksji nad ludzkim życiem, nieuchronnym przemijaniem wszystkiego, także dóbr kultury minionej epoki. Dodatkowo czas, który upłynął od chwili powstania prezentowanych fotografii, nadaje im nowy wymiar. Dzisiaj już nie ma takich złomowisk, gdzie obok starego wiadra czy balii znajdziemy secesyjną rzeźbę. Ten świat także przeminął, żyjemy w czasach plastikowych "jednorazówek". Na marginesie, uważam, iż ciekawe byłoby zestawienie dzisiejszego "śmietnika" ze złomowiskiem sprzed 40. lat.

Strachy to temat kilkakrotnie podejmowany przez panią Annę podczas wycieczek po kraju. Większość pokazanych fotografii powstawało w latach 80. XX w. Są to, podobnie jak w poprzednim cyklu, zdjęcia ukazujące zastaną rzeczywistość, ale przez pryzmat spojrzenia artystki. Pospolite strachy na sarny czy ptaki wydają się na zdjęciach ciekawe, na swój sposób urokliwe i zabawne.

Przyglądając się wielokrotnie prezentowanym fotografiom, dostrzegłam, że istnieje jakiś związek pomiędzy wybranymi na wystawę tematami. To dość przewrotne zestawienie tego, co ma straszyć z tym, co straszne jest samo w sobie. Bo o ile strachy, przygotowane przez człowieka, wywołują u nas uśmiech, o tyle widok starego zegara, samowarów, secesyjnych rzeźb czy monet z żydowskiego getta w bezimiennej masie złomu budzi w nas smutek i przestrach.

Zachęcam Państwa do obejrzenia wystawy, własnych refleksji i spostrzeżeń. Proszę także docenić kunszt artystki, pracującej w czasach, gdy dominowała tzw. prawdziwa fotografia, bez przetworzeń i sztucznych efektów, na jakie dzisiaj pozwalają techniki komputerowe.

Zofia Szota
komisarz wystawy