R

 

RADZIKOWSKA (z d. Hołuj) Krystyna (5 II 1931, Lwów – 29 XI 2006) – szachistka; kluby: AZS Gliwice (1950–1958), „Górnik” Bytom (1958–1960), „Start” Katowice (1960–2005). reprezentowała Polskę, uczestnicząc w: 6 turniejach strefowych, 2 turniejach pretendentek i olimpiadach szachowych (1957–1971). Była tytularną mistrzynią międzynarodowa (1955), za wyniki uzyskane w poprzednich latach przyznano jej tytuł arcymistrzyni (1984). Osiągnięcia: 17 (9–2–6) medali MP (1951–1981); najwybitniejsza polska szachistka l. 50. i 60. XX w. Od 1976 była członkiem honorowym Polskiego Związku Szachowego.
W. Litmanowicz, J. Giżycki: Szachy od A do Z. T. 2: n–z. Warszawa 1987; W. Litmanowicz: Polscy szachiści. Warszawa 1982.

RAJDOWICZ zob. ►Wiosna Henryk

rakoczy-jan

RAKOCZY Jan (4 I1909, Gliwice – 7 II 1990, Warszawa) – dziennikarz, działacz sportowy, lekkoatleta, związany z KS „Roździeń” Szopienice (1924–1930) i KS „Pogoń” Katowice (1931–1938). Był prekursorem ogólnopolskiej organizacji gry w skata (1957) i kodyfikacji (dostosowania do wymogów międzynarodowych) przepisów tej popularnej na Górnym Śląsku gry (przekształcenia ją w dyscyplinę sportu); broszura jego autorstwa Tylko dla szkaciorzy (Katowice 1957) przez wiele lat stanowiła podstawowy podręcznik skata. Pracował jako korespondent zagraniczny „Dziennika Zachodniego”, współpracował z „Panoramą Śląską”. Osiągnięcia sportowe: 3 (0–1–2) medale MP (1934–1939) – 2 m. sztafeta 3 x 800 m w hali (1937), 3 m. sztafeta 3 x 800 m. w hali (1934), sztafeta 4 x 400 m (1939). Mąż ►Elżbiety Białas-Rakoczy. Spoczywa na cmentarzu katolickim przy ul. Francuskiej
H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego: mężczyźni. Warszawa 2004.

RAZEMOWSKI zob. ►Chmiel Wilhelm

RECZEK Włodzimierz (24 II 1911, Kraków – 28 III 2004, Katowice) – działacz sportowy, polityk, prawnik (absolwent UJ w Krakowie). Związany był z ruchem socjalistycznym (Legion Młodych w Krakowie), ruchem oporu (1939–1945). Od XI 1945 do XII 1948 był sekretarzem Naczelnego Komitetu Wykonawczego PPS; od 1948 należał do PZPR – w l. 1948–1954 członek Biura Organizacyjnego KC, w l. 1948–1972 członek KC. W l. 1945–1956 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I kadencji. W Sejmie Ustawodawczym przewodniczył Komisji Kultury i Sztuk (1947–1952). Po wojnie był dyrektorem Spółdzielni Wydawniczej „Wiedza” oraz wicedyrektorem Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1950–1954), przewodniczącym (1952–1973) Głównej Komisji Kultury Fizycznej (od 1960 pod nazwą Główna Komisja Kultury Fizycznej i Turystyki). Od 1973 pracował jako pedagog na Akademii Wychowania Fizycznego w Katowicach, w l. 1974–1980 rektor tej uczelni. W l. 1952–1974 pełnił funkcję prezesa Polskiego Komitetu Olimpijskiego. W 1961 został wybrany na członka Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego; po rezygnacji w 1996 otrzymał dożywotnie honorowe członkostwo MKOl. W l. 1981–1984 był prezesem Polskiego Związku Piłki Nożnej (w tym okresie reprezentacja Polski osiągnęła jeden z największych sukcesów – trzecie miejsce na MŚ 1982). Należał również do innych organizacji sportowych i turystycznych, m.in. Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (do 1950 wiceprezes) oraz Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego (pierwszy prezes w l. 1950–1954). Opublikował wiele prac dotyczących kultury fizycznej i turystyki, m.in. książki Model ludowej kultury fizycznej (1956), Model organizacyjny turystyki (1969). Odznaczony m.in.: Krzyżem Komadorskim Orderu Odrodzenia Polski, Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy, Orderem Sztandaru Pracy I klasy, Orderem Orła Białego oraz odznaczeniami zagranicznymi, w tym odznaczeniami międzynarodowego ruchu olimpijskiego. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
https://lustronauki.wordpress.com/2010/02/21/wlodzimierz-reczek.

RIEGER Andrzej (1 XI 1906, Vitkovice k. Ostrawy – ok. 6 IV 1940, Katyń) – prawnik, prokurator w Sądzie Okręgowym w Katowicach (II poł. l. 30 XX w.), działacz sportowy, prezes Śląskiego Związku Narciarskiego w Katowicach (1938–1939), szachista, brydżysta. Był ppor. rezerwy kawalerii; w 1939 uczestniczył w wojnie obronnej Polski; dostał się do niewoli sowieckiej (jeniec Kozielska), zamordowany przez NKWD.
B. Tuszyński: Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej: 1939–1945. Warszawa 1999.

ROGOWSKI Paweł (4 XI 1904, Mała Dąbrówka – [?], Austria) – uprawiał rzut dyskiem i pchnięcie kulą, powstaniec śląski, działacz lekkoatletyczny, drukarz. W 1937 był wiceprezesem, a w 1947 członkiem Komisji Sportowej Śląskiego Związku Lekkoatletycznego. W 1924 założył sekcję lekkiej atletyki KS „22” Mała Dąbrówka, a w 1934 w BBTS Bielsko; był też komendantem Miejskiego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Bielsku. W 1975 wyjechał do Austrii.
H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego mężczyźni. Warszawa 2004.

ROLNIK Piotr (1896 – 4 IX 1939, Katowice) – działacz sportowy, powstaniec śląski, członek zarządu KS „Pogoń” Katowice (1920–1924), organizator sportu palantowego w Górnośląskim Związku Lekkoatletycznym (gdzie w l. 1922–1924 pełnił funkcję prezesa), lekkoatletyki, gier ruchowych. Był działaczem Związku Powstańców Śląskich. Został rozstrzelany w masowej egzekucji na Rynku w Katowicach.
B. Tuszyński: Księga sportowców polskich ofiar II wojny światowej 1939–1945. Warszawa 1999.

ROMAN zob. ►Stachoń Roman

ROWIŃSKI Zbigniew Bogdan (9 VII 1905. Ostrów Wlkp. – 17 V 1985, Londyn) – ppor. rezerwy, lotnik, absolwent Wydziału Prawa i Ekonomii Uniwersytetu w Poznaniu (1929) i Szkoły Orląt w Dęblinie (1931). Pracował w Sądzie Okręgowym w Ostrowie Wlkp. i jako prokurator Sądu Okręgowego w Katowicach (l. 30. XX w. – 1939). Był członkiem Aeroklubu Śląskiego Katowice (l. 30. XX w.), pilotem 131. Eskadry Myśliwskiej 3. Pułku Lotniczego Armii Poznań w Ławicy; uczestniczył w bitwie nad Bzurą; wzięty do niewoli Warszawie, przebywał w oflagach Brunszwik, Woldenberg (organizator teatru obozowego, występował jako aktor w Cyruliku sewilskim, Marii Stuart; pełnił też funkcję prokuratora obozowego). Był jednym z świadków ekshumacji oficerów polskich w Katyniu (1943), zeznawał w sprawie katyńskiej przed Specjalną Komisją Amerykańską do wyjaśnienia zbrodni katyńskiej. Od 1946 mieszkał w Londynie, gdzie założył atelier fotograficzne. Od 1960 utrzymywał potajemne kontakty z Polską. Osiągnięcia sportowe: 1 m. w Śląskich Zawodach Lotniczych (1937); 1 (0–0–1) medal Ogólnopolskich Zawodów Lotniczych (1937) – 3 m. drużynowo. Pochowany na cmentarzu w Ostrowie Wlkp.
Polskie lotnictwo sportowe. Kraków 1986; http://wlkp24.info/wspomnienie/646,zbigniew-rowinski.html.

ROZPENDOWSKI Florian (23 X 1916, Bochum – 12 XI 1957, Katowice), pseud. Florek – siatkarz, koszykarz, piłkarz ręczny, działacz sportowy. Trenował w klubach: MKS Chorzów, Kolejowe Przysposobienie Wojskowe Katowice (1939), „Pogoń” Katowice (1946), AZS Kraków (1947); jako tenisista stołowy reprezentował Kluby: AKS Chorzów, „Tęcza” Katowice (1948). Był członkiem kadry narodowej w koszykówce na ME (1939). Organizował wychowanie fizyczne w sektorze spółdzielczości. Pełnił funkcję prezesa Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Ręcznej (1947). Pochowany na cmentarzu przy ul. Sienkiewicza w Katowicach
Akta osobowe w Urzędzie Wojewódzkim w Katowicach.

RUDA Paweł (1907, Gliwice – 2005, Katowice) – zapaśnik; trenował w TG „Sokół” Sobiszowice (1921–1922), TG „Sokół” II Katowice (1924–1939). Reprezentant Polski w l. 1934–1935, uczestnik ME 1934. Osiągnięcia: 1 (1–0–0) medal MP: 1 m. w wadze piórkowej (1927). Żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (1944–1945); po wojnie pracował jako zecer w drukarniach „Polski Zachodniej”, „Dziennika Zachodniego”.
A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku (1878–1945). Katowice 1986.

RUDOWSKA Maria (21 VIII 1910, Warszawa – [?]) – tenisistka, reprezentowała: Klub Tenisowy „Pogoń” Katowice [1933–1939, 1945), KS „Legia” Warszawa (1946–1955); od 1933 była członkiem zarządu Śląskiego Związku Tenisowego. Osiągnięcia: 7 (2–5–0) medali MP: 1 m. mikst (1938), gra pojedyncza (1947, 1951), 2 m. mikst (1947, 1949, 1951), gra pojedyncza (1948, 1951).
A. Kosecki, A. Królak, K. Tarasiewicz: Tenis w Polsce w latach 1921–1971. Warszawa 1971.

RYBICKI Stanisław (25 V 1901, Mikołów – 8 II 1952, Mszana Dolna) – działacz sportowy, powstaniec śląski, pedagog i nauczyciel wychowania fizycznego w szkołach średnich Mikołowa i w Śląskich Technicznych Zakładach Naukowych, współzałożyciel sekcji pływackiej Śląskiego Klubu Lekkoatletycznego w Katowicach (1928), KS „Pogoń” Katowice (1935), członek zarządu Polskiego Związku Narciarskiego i Komitetu Organizacyjnego Narciarskich Mistrzostw Świata – Zakopane 1939. Uczestniczył w kampanii wrześniowej, walczył w powstaniu warszawskim, był więźniem obozu koncentracyjnego Stutthof. W l. 1945–1947 kierował Referatem Sportu Wojewódzkiego Urzędu Informacji i Propagandy w Katowicach; był prezesem Śląskiego Okręgowego Związku Pływackiego w Katowicach (1950), sekretarzem Zarządu Głównego Zrzeszenia Sportowego „Stal” w Katowicach, aktywnym działaczem Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, z polecenia którego został kierownikiem schroniska na Klimczoku. Odznaczenia: Złoty Krzyż Zasługi, Śląski Krzyż na Wstędze Waleczności i Zasług.
A. Steuer: Rybicki Stanisław. [W:] Słownik biograficzny ziemi pszczyńskiej. Red. A. Lysko. Pszczyna 1994.

RYBORZ Bogusław (1925–1972) – działacz turystyczny, prezes oddziału Polskiego Towarzystwa Turystycznego w Katowicach (1962–1966), Koła Przewodników Beskidzkich w Katowicach (1954–1972); założyciel (1951) i wieloletni prezes Koła Zakładowego PTTK przy Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa w Katowicach; inicjator opracowania monografii Katowickiego Oddziału PTTK; patron Koło Przewodników Beskidzkich przy Oddziale Górnośląskim PTTK w Katowicach.

RYŚ zob. ►Burczyk Franciszek

 


LEKSYKON LUDZI KATOWICKIEJ KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI

WSTĘP

W leksykonie Ludzie katowickiej kultury fizycznej i turystyki zamieszczono wyłącznie notki biograficzne osób już nieżyjących związanych z kulturą fizyczną i turystyką urodzonych bądź działających w Katowicach (we współcześnie obowiązujących granicach). Celem zebrania i opracowania dotąd rozproszonych informacji jest zaspokojenie elementarnych potrzeb Czytelników, przede wszystkim zaś leksykon ma służyć pomocą tym, którzy interesują się historią śląskiego i katowickiego sportu i chcą poznać sylwetki ludzi mających trwałe już miejsce w galerii zasłużonych dla kultury fizycznej.

Przyjęta forma prezentacji ma dostarczyć podstawowych wiadomości o zasłużonych sportowcach, trenerach, działaczach i innych postaciach związanych z katowicką kultura fizyczną, tzn. niezbędnych danych biograficznych oraz uwag o działalności i osiągnięciach. W zwięzły sposób podano niezbędne informacje, pozwalające na szybkie skojarzenie sylwetki z epoką i określona dziedziną sportową. Treść biogramów została ograniczona do spraw najistotniejszych. W treści haseł uwzględniono przede wszystkim pionierskie dokonania w rozwoju dyscyplin sportowych, działalność w ogólnopolskich i regionalnych związkach sportowych (turystycznych), aktywność w zakładaniu sekcji i klubów sportowych oraz gniazd Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, a w informacjach o sportowcach ich osiągnięcia, takie jak: medale mistrzostw Polski i innych ważnych zawodów regionalnych i ogólnopolskich, osiągnięcia jako reprezentanta Polski (olimpijczyka, uczestnika mistrzostw świata, mistrzostw Europy i innych zawodów wysokiej rangi międzynarodowej).

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł