K

 

KAJAKARSTWO, dyscyplina ►sportu i forma ►turystyki; jej rozwój w Polsce zapoczątkowali kajakarze-turyści z Mysłowic; wyodrębniony z Klubu Kajakowców Składakowców „Hellas”. ►Katowicki Klub Kajakowy (1928) odegrał pionierską rolę w rozwoju dyscypliny w Katowicach, część jego członków zasiliła w 1933 sekcję w ►Schlesische Wintersport Verein Katowice. Łącznie w Małopolsko-Śląskim Okręgu Polskiego Związku Kajakowego (1933–1936), ►Śląskim Związku Kajakowym (1937–1939) było zrzeszonych 5 katowickich klubów kajakarskich; prężnymi ośrodkami były ►Kolejowe Przysposobienie Wojskowe i ►Pocztowe Przysposobienie Wojskowe; baza: stanice, przystanie nad rzeką Przemszą, filia Fabryki Sprzętu Kajakowego „Piast” w Piastowie z siedzibą w Bogucicach. K. cieszyło się poparciem Wydziału Sportowego ►Ligi Morskiej i Kolonialnej, wspierała je także ►Chorągiew Katowicka Związku Harcerstwa Polskiego; po zakończeniu II wojny światowej działały 3 sekcje: w ►Gwardii Katowice, ►ORMO-Zryw Katowice i ►Naprzodzie Janów; aktualnie kontynuatorem tradycji k. w Katowicach jest UKS ►4 z bazą w ►Dolinie Trzech Stawów; udział w ME (1933) w k. klasycznym; osiągnięcia głównie na kajakach-składakach – popularnym i tanim sprzęcie turystycznym w l. 30. XX w.: 20 (12–5–3) medali MP (1933–1949), zdobytych przez 15 sportowców z 5 klubów: Gwardii Katowice: 1 (0–1–0), ►Katowickiego Klubu Kajakowego: 12 (7–2–3), ORMO-Zryw Katowice i ►Pocztowego Przysposobienia Wojskowego: 7 (5–2–0); wycofanie tego typu sprzętu z programu zawodów zakończyło okres sukcesów kajakarzy katowickich; epigonem k. górskiego w Katowicach był klub ORMO-Zryw. Zob. też ►kajakowa turystyka.
A.Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; A. Steuer: Miejsce Katowic w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Katowice w 140. rocznicę uzyskania praw miejskich. Katowice 2006.

KAJAKOWA TURYSTYKA, dziedzina ►turystyki; jej rozwój w Katowicach zapoczątkował w l. 20. XX w. ►Katowicki Klub Kajakowy; do końca l. 30. XX w. k.t. była strukturalnie powiązana z działalnością sportową w ►Śląskim Związku Kajakowym i w klubach sportowych, wśród których wyróżniał się ►Klub Kajakowy Wspólnoty Interesów w Katowicach (w jednodniówce opisał wrażenia z wypraw kajakowych na Polesie i po rzekach śląskich, Białej i Czarnej Przemszy); rozwój (od l. 50. XX w.) w strukturach katowickiego oddziału ►Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, Komisji Turystyki Wodnej (Okręgowej Komisji Kajakowej, Wojewódzkiej Komisji Turystyki Kajakowej); 2 kluby: ►Klub Kajakowy PTTK im. Marii Podhorskiej-Okołów w Katowicach i Klub „Czarny Pstrąg”; komisje oddziałowe, koła; w najlepszym okresie (1954–1960) zorganizowano 46 imprez wodnych dla 1117 uczestników; ważniejsze z nich: „Spływ Wodami Beskidu”, ogólnopolskie spływy Kajakowe; 122 instruktorów (1985), 149 zdobytych Turystycznych Odznak Kajakowych; działacze: Jan Broekere, Jerzy Doniec, Zofia Doniec, Jerzy Leibschang, Władysław Solecki.
J. Nowak: Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985. Zarys historyczny. Katowice 1985; https://www.kajakowcy.pl/kajakarstwo-turystyczne-w-polsce-do-1939-roku-autor-andrzej-luczynski,pa2,31,30

KANDAHAR KATOWICE, Klub Skialpinistyczny, zał. 2001. Pierwszy, a obecnie największy w Polsce klub zrzeszający miłośników narciarstwa wysokogórskiego. Działalność zainicjowała grupa narciarzy wywodzących się ze śląskich środowisk górskich (studenckie koła przewodnickie, kluby wysokogórskie). Prowadzone formy działalności: skialpinizm, biegi górskie, wspinaczka sportowa i wysokogórska, turystyka narciarska, maratony rowerowe. Skupia 80 członków z całego kraju (sportowcy wyczynowi i amatorzy, miłośnicy turystyki narciarskiej). Był organizatorem 2 edycji zawodów w narciarstwie wysokogórskim: Pucharu Pilska (zawody z tradycjami, rozgrywane od 2001; kilkakrotnie miały rangę edycji Pucharu Europy Środkowej oraz Mistrzostw Polski; najbardziej prestiżowy wyścig w kategorii zespołowej rozgrywany w Polsce) oraz Pucharu Czantorii (zawody z reguły rozpoczynające sezon rywalizacji skialpinistów w Polsce; rozgrywane od 2008, od 2011 poświęcone pamięci tragicznie zmarłego zawodnika Klubu – Kubie Soińskiemu; kilkakrotnie były eliminacjami do Mistrzostw Europy; jedyny w naszym kraju wyścig rozgrywany wieczorem, częściowo przy świetle czołówek startujących w nim zawodników). Członkowie Klubu startowali w najbardziej prestiżowych zawodach zagranicznych: Pierra Menta, Adamello Ski Raid, Patrouille des Glaciers, Trofeo Mezzalama czy Sellaronda. Osiągnięcia: wielokrotne zwycięstwa w Pucharze Polski i Mistrzostwach Polski, medale Pucharu Świata oraz Mistrzostw Świata i Europy. Klubowicze odnoszą sukcesy także w innych dyscyplinach, startując z powodzeniem w polskich i zagranicznych górskich zawodach biegowych, maratonach rowerowych czy rajdach typu Adventure Racing.

KARLIK, uczniowski KS, powstał w 1997 z inicjatywy dyr. Teresy Liburskiej-Łój oraz nauczycieli wychowania fizycznego przy 6 gimnazjum im. Stanisława Ligonia na Osiedlu Witosa. Prowadzi sekcje: piłki nożnej, piłki siatkowej, pływacką, tenisa stołowego, koszykówki. W klubie trenuje ponad 300 zawodników.
http://www.zso7.katowice.pl/index.

KARTING, jedna z dyscyplin objęta wspólnym terminem ►samochodowy sport, początki dyscypliny w Katowicach zbiegają się w czasie z początkami w Polsce; przyczynił się do niego Rudolf Piecka z ►Automobilklubu Śląskiego w Katowicach udziałem w zawodach na Placu Defilad w Warszawie (4 XII 1960); pierwsze zawody w Katowicach.(24 IX 1961) z udziałem 33 gokartów; członkowie Automobilklubu Śląskiego i Klubu Samochodowego ►Sarenka brali udział w zawodach o Puchar „Motoru” (1960–1966), MP (1967–1974); osiągnięcia: (0–0–1) medal MP (1972), 3 (1–2–0) medale nieoficjalnych – Puchar „Motoru” – MP (1951–1966).
R. Wasiński: Rozwój kartingu w Polsce. Warszawa 1986.

KATOWICKI KLUB JEŹDZIECKI, zał. 1995 z siedzibą na Muchowcu; członek Polskiego Związku Jeździeckiego. Działalność sportową podejmuje w kategorii juniorów, szkoląc zawodników. Od 2003 współpracuje z Urzędem Miasta Katowice, realizując zadania publiczne (m.in. organizuje akcje „Lato w mieście” i „Zima w mieście”). Prowadzi szkolenia dla dzieci i młodzieży w zakresie sportu i rekreacji oraz zajęcia z hipoterapii.
http://nasport.pl/obiekt/katowicki-klub-jezdziecki.

KATOWICKI KLUB KAJAKOWY (Kattowitzer Kannoe Klub – KKK), druga w Polsce jednostka organizacyjna sportu i turystyki kajakowej, funkcjonująca w okresie 5 IX (lub 17 X) 1928–1939; wyodrębniła się z Klubu Kajakowców „Hellas” w Mysłowicach z udziałem 14 jego członków. Pierwsza siedziba mieściła się w Szopienicach; prezesem był dr Klemens Zabilski. W 1933 niemieccy członkowie klubu zasilili sekcję kajakową ►Schlesische Wintersport Club Katowice. Osiągnięcia: 11 (7–2–2) medali MP (1933–1937). Założyciel i reprezentant Polski: Wilhelm Pyka; czołowi sportowcy: Emil i Ryszard Brozdeczko, Jadwiga i Ernest Hadamieccy.
APK, zesp. Dyrekcja Policji Katowic, sygn. 125–126; A. Steuer: Miejsce Katowic w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Katowice 2006, s. 167–201; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; „Polonia” 1928, nr 291.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Kajakowego

MP w kajakarstwie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1933 Wilhelm Pyka S-1 10 km 1
1933 Alojzy Schenk - Jan Tinscher S-2 10 km 1
1933 Weidermann S-1 10 km 2
1933 Skulicz – Kremer T-2 10 km 2
1933 Zuber S-1 10 km 3
1934 Ryszard Brozdeczko SW-1 12, 5 km 1
1934 Jan Tinscher – Günter Fuchs S-2 10 km 3
1935 Emil Brozdeczko kajaki wyścigowe (K-W1) 1
1935 Emil Brozdeczko kajaki turystyczne (KT-1) 1
1937 Jadwiga Hadamiecka K-1 10 km 1
1937 Jadwiga Hadamiecka K-1 10 km 1

A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; tenże: Kultura fizyczna. W: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny. Red. F. Serafin. Katowice 1996.

KATOWICKI KLUB KARATE KYOKUSHIN, jednosekcyjny klub dalekowschodniej sztuki walki (karate kyokushin), zorganizowany w 1994 r. przez Beatę i Piotra Machulców) w ►AWF w Katowicach. Obecnie grupa dziecięca ćwiczy w AWF, a młodzież, dorośli, grupy zaawansowana oraz zawodnicza w Zespole Szkół Ekonomicznych; klub posiada filie w wielu dzielnicach Katowic. Osiągnięcia: 7 (1–1–5) medali ME (2002–2011) zdobytych przez 5 sportowców: (Michał Krzak, Tomasz Najduch, Paulina Pawlusek, Magdalena Wójcik, Agata Zjawińska); 51 (22–19–10) medali MP (2003–2009).

KATOWICKI KLUB ŁYŻWIARSKI, zał. 1957 w efekcie popaździernikowych zmian w organizacji kultury fizycznej dzięki porozumieniu rozwiązanych sekcji łyżwiarskich kół sportowych: ►„Budowlani”, ►„Górnik”, ►„Stal” w Katowicach. W 1958 skupiał 330 członków. Do końca l. 50. XX w. najlepszy klub łyżwiarski w Polsce. Od 1962 prowadzi dziecięcą szkółkę jazdy figurowej. W 1964 przekształcony w sekcję łyżwiarstwa figurowego ►GKS „Katowice”. Działacze: Artur Bałdy, inż. Mazur, Marian Lubina, Paweł Breslauer. Osiągnięcia: 20 (6–9–5) medali MP (1958–1964). Reprezentanci Polski: Marian Czakon, Bogusław Hnatyszyn, Henryk Hanzel, Zygmunt Kaczmarczyk, Krystyna Wąsik (uczestnicy ME).
W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa–Wrocław 2002.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1958 Barbara Langer solistki 3
1958 Bogusław Hnatyszyn soliści 3
1958 Irena Konieczny, Klaus Konieczny pary sportowe 2
1958 Krystyna Wąsik solistki 2
1958 Henryk Hanzel soliści 2
1959 Barbara Langer solistki 3
1959 Krystyna Skorupa solistki 2
1959 Franciszek Spitol soliści 2
1959 Krystyna Wąsik solistki 1
1959 Henryk Hanzel soliści 1
1960 Jerzy Zawadzki soliści 3
1960 Krystyna Wąsik solistki 2
1960 Franciszek Spitol soliści 2
1960 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1960 Henryk Hanzel soliści 1
1961 Krystyna Wąsik, Zygmunt Kaczmarczyk pary sportowe 1
1961 Krystyna Wąsik solistki 1
1962 Jerzy Zawadzki soliści 3
1962 Krystyna Skorupa solistki 2
1964 Halina Bartlakowska solistki 2
1965 Janina Porembska, Piotr Szczypa pary 1
1965 Halina Bartlakowska solistki 2

 

KATOWICKI KLUB MOTOCYKLOWY, jednosekcyjna organizacja sportowa, zał. wiosną 1946. W I 1947 klub połączył się z sekcją motocyklową KS ►Pogoń Katowice; należy do ►Śląsko-Dąbrowskiego Okręgu Polskiego Związku Motocyklowego. W 1946 zainicjował Rajd Beskidów – imprezę wchodzącą do programu Rajdowych Motocyklowych MP. Sportowcy: Ludwik Draga, Herbert Hennek, Franciszek Dziubany, Sanecznik. Osiągnięcia: 2 (1–1–0) medale MP w wyścigach motocyklowych (1946).

Osiągnięcia Katowickiego Klubu Motocyklowego na MP

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1946 Ludwik Draga Kl 130 ccm 1
1946 Herbert Hennek Kl 130 ccm 2

 

KATOWICKI KLUB NARCIARSKI, organizacja rekreacyjna i turystyczna, zał. 1966, z siedzibą przy ul. Bratków, a w II połowie l. 70. XX w. na Osiedlu Tysiąclecia, stowarzyszenie skupiające instruktorów turystyki narciarskiej i narciarzy amatorów; organizator Pucharu Śląska w narciarstwie dla amatorów (niestowarzyszonych), szkoleń i mistrzostw przewodników narciarskich, narciarskich klubów turystycznych województwa katowickiego, amatorskich mistrzostw Katowic itp. Po likwidacji sekcji narciarskiej ►GKS Katowice był jedyną strukturą narciarską w Katowicach, dziś już nie istnieje.

KATOWICKI KLUB SPELEOLOGICZNY, zał. 1960, należy do Polskiego Związku Alpinizmu. Funkcjonował pod nazwami: Sekcja Speleologii Klubu Turystyki Narciarskiej i Górskiej PTTK „Wierchy” i Katowickie Koło Speleologów (1960), Klub Speleologiczny „Jodełka” (1961–1963), Speleoklub Katowice (1963–1966 i 1969–1976), Sekcja Grotołazów Koła PTTK przy Zakładach Wytwórczych Urządzeń Sygnalizacyjnych (1966–1969), Speleoklub „Górnik” Oddziału PTTK KWK „Wujek” (1972–1979, do 1976 jako odrębny podmiot). Od 1979 prowadzi działalność pod obecną nazwą przy Ognisku Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej ►Spartakus. Jest najbogatszym i najbardziej znanym klubem speleologicznym w Polsce. W l. 70.–80. XX w. organizował wyprawy do jaskiń w Tatrach, Jurze Krakowsko-Częstochowskiej oraz jaskiń na terenie Słowacji, Jugosławii, Meksyku, Włoch, Hiszpanii. Od l. 90. XX w. ograniczył działalność do rejonu Tatr. Siedziba mieści przy ul. Topolowej 3 w Katowicach. Działacze: Krystyna Gawrońska, J. Nowak, Ryszard Pawłowski, Zbigniewa Rysiecki, Marian Czepiel, Mirosław Czarny.
https://sites.google.com/site/katowickiklubspeleologiczny.

KATOWICKI KLUB TENISOWY (KKT), pierwszy w Katowicach klub tenisowy zał. 1908; oficjalna nazwa w l. 1924–1939: Kattowitzer Tennis Vereinigung; pod silnym wpływem Volksbundu. Prowadził sekcje: hokeja na lodzie (1931–1932), tenisa (1908–1945), tenisa stołowego [1929]; organizator MP w tenisie (1928). Próby polonizacji nie przynosiły większych efektów; komisaryczny prezes płk. Antoni Nawratil i sekretarz Mainessenfelden wystąpili z zarządu po prowokacjach niemieckich członków klubu; ►Śląski Związek Tenisowy zawiesił klub (1933). Był siedzibą ośrodka dywersji hitlerowskiej; z obiektów KTT przy ul. Bankowej padły strzały w kierunku wycofującego się z Katowic (1 IX 1939) 73. Pułku Piechoty. Działacze: Otto Ulitz. Osiągnięcia: 17 (8–9–0) medali MP (1924–1938), które zdobyły 2 sportsmenki: Ella Stephan i  Gertruda Volkmer-Jacobsenowa.
T. Jurek: Kultura fizyczna mniejszości niemieckiej w Polsce w latach 1918–1939. Gorzów Wlkp. 2002; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; Tenże: Kultura fizyczna. W: Województwo śląskie (1922–1939). Zarys monograficzny. Red. F. Serafin. Katowice 1996; http://yadda.icm.edu.pl.

Osiągnięcia sportowe Katowickiego Klubu Tenisowego

MP w tenisie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1924 Ella Stephanówna singel 2
1931 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z L. Popławskim mixt 1
1931 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1932 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Marią Rudowską debel 1
1932 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 1
1933 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 2
1933 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 2
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 1
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Józefem Hebdą mixt 1
1934 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1935 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Jadwigą Jędrzejowską debel 1
1935 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1936 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Kazimierzem Tarłowskim mixt 2
1936 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 2
1937 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z J. Gajdzianką („Pogoń” Katowice) debel 2
1938 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa singel 1
1938 Gertruda Volkmer-Jacobsenowa z Elli Stephanówną debel 1

Czterdzieści lat Polskiego Związku Tenisowego. Warszawa 1960.

KATOWICKI OKRĘG DZIELNICY ŚLĄSKIEJ TOWARZYSTWA GIMNASTYCZNEGO „SOKÓŁ” W POLSCE, struktura w polskim ruchu gimnastycznym na Górnym Śląsku, zaprojektowana w grudniu 1919; liczyła 11 gniazd TG „Sokół”: w Bogucicach, Brynowie, Dębie, Dąbrówce Małej, Katowicach, Ligocie, Michałkowicach, Murckach, Siemianowicach, Tychach, Załęskiej Hałdzie, od 1921 bez Murcek i Tych, z Bytkowem (do V 1922), Przełajką (nieczynna od 1923), z TG „Sokół II” (od 1923); liczba członków: 1125 w 8 gniazdach; prezes: Piotr Kosz, naczelnik: Alfred Nowak, naczelniczka: W. Koberowa; organizator zlotu jubileuszowego gniazda „Sokół I” (przekształconego w zlot Dzielnicy Śląskiej) w Katowicach (1922), Sokolich Igrzysk Olimpijskich (1923), II zlot w Siemianowicach (1924), III w Katowicach (1926).
W. Ogrodziński: Dzieje dzielnicy śląskiej „Sokoła”, Katowice 1937.

KATOWICKI OKRĘG DZIELNICY ŚLĄSKIEJ ZWIĄZKU TOWARZYSTW GIMNASTYCZNYCH „SOKÓŁ” W POLSCE (także Okręg II), struktura organizacyjna polskiego ruchu gimnastycznego; w l. 1919–1939 należały do niej gniazda: Bogucice, Brynów, Bytków (od 1921), Dąb, Katowice I, Katowice II, Ligota, Mała Dąbrówka, Michałkowice, Murcki (do 1922), Przełajka (w 1921), Siemianowice, Tychy (do 1922), Załęska Hałda, Załęże; w 1936 skupiała 1126 członków; funkcję prezesa pełnił Piotr Kosz. Organizowała zloty okręgowe: w Siemianowicach (1920, 1924), Katowicach (1926, 1935), Brynowie (1934), Bogucicach (1936). Jedna z najbardziej prężnych jednostek organizacyjnych polskiego ruchu gimnastycznego w województwie śląskim; pod wpływem ruchu sportowego najwcześniej odeszła od klasycznego programu sokolstwa; patronowała takim dyscyplinom sportu, jak: boks, gimnastyka sportowa, kajakarstwo, koszykówka, lekkoatletyka, narciarstwo, pływanie, piłka nożna, piłka ręczna, podnoszenie ciężarów, siatkówka, strzelectwo, szermierka, zapasy.
W. Ogrodziński: Dzieje Dzielnicy Śląskiej „Sokoła”. Katowice 1937.

KATOWICKI SZLAK SPACEROWY, pieszy, niebiesko znakowany szlak turystyczny w województwie śląskim o długości 24,3 km; zaczyna się w miejscu nieistniejącego już ►Domu Turysty PTTK. Atrakcję turystyczną szlaku stanowi jego trasa przebiegająca przez ►Park Śląski, ►Katowicki Park Leśny i rezerwat – las ►Murckowski; wielokrotnie krzyżuje się z innymi szlakami.
B. Tokarska-Guzik: Przyroda Katowic. Katowice 2005.

KATOWICKI YACHT CLUB ZSP zob. ►Armada.

KATOWICKIE KOŁO SPELEOLOGÓW zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

KATOWICKIE TOWARZYSTWO WĘDKARSKIE, pierwsza polska organizacja wędkarska w Katowicach, zał. 2 VII 1945 przy ►KWK „Katowice” (zastąpiła przedwojenne Towarzystwo Rybackie Katowice); swoją siedzibę ma w Savoy Mariacka Apartments przy ul. Mariackiej, Domu Związkowym kościoła św. Św. Piotra i Pawła; a sekretariat przy ul. Kościuszki 1; łowiska: Staw na Karbowej (zob. ►Grünfeld), Pszczynka, Soła, Warta, Czarna Przemsza; członków: 208 (1949), 350 (1950) z całego Górnego Śląska (był nim też m.in. biskup Stanisław Adamski); przewodniczącym jest Florian ►Malinowski; w działalności KTW dominowało zagospodarowanie wód oraz uczestnictwo w zawodach lokalnych (Pszczyna); od 1950 r. Oddział ►Polskiego Związku Wędkarskiego w Katowicach.

KATOWICZANKA. KS Fabryki Maszyn Górniczych „Montana” w Katowicach-Zawodziu, zał. 1946; 15 VII 1949 połączył się z RKS ►Siła Giszowiec i KS ►Naprzód Janów (współudział w utworzeniu Klubu Sportowego ►Górnik Janów), sekcja piłki nożnej; działacz: Wilhelm Bąk.
APK, zesp. Okręgowy Związek Piłki nożnej w Katowicach sygn. 47; E. Breitkopf, E.Skorwider, A. Steuer: Zawodzie: monografia dzielnicy i parafii Opatrzności Bożej w Katowicach,. Katowice, 2011; A. Steuer: Górnicze kluby i koła sportowe w Katowicach w latach 1945–1989. W: Tradycje i dziedzictwo górnicze na obszarze Katowic z perspektywy XXI w. Katowice 2010.

KATTOWITZER BALLSPIEL VERBAND, pierwsza niemiecka centrala sportowa w Katowicach (1906), utworzona przez 6 klubów, m.in. Preußen 05 Kattowitz (Erster Fußballclub Kattowitz – zob. ►I FC Katowice), Sport Club ►Diana, Sport Club ►Germania, 06 Zalenze (zob. ►06 Katowice). Zajmowała się organizacją piłki nożnej w Katowicach; przyłączyła się do Süd- Ostdeutscher Fußball Verband we Wrocławiu.
A. Gowarzewski, J. Waloszek: 75 lat OZPN [Okręgowego Związku Piłki Nożnej] Katowice 1920–1995. Ludzie, historia, fakty. Księga pamiątkowa. Katowice 1996.

KATTOWITZER ISRAELITISCHER TURNVEREIN, pierwsza na Górnym Śląsku żydowska organizacja kultury fizycznej; zał. 1909 w Katowicach. Początkowo organizacja gimnastyczna, przyczyniła się do rozwoju narodowej turystyki żydowskiej. Od 1919 organizacja sportowa, przekształciła się w Żydowskie Towarzystwo Gimnastyczno-Sportowe ►Bar-Kohba. Związana z środowiskiem asymilatorów, proniemiecka.
W. Jaworski: Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922–1939. Katowice 1997.

KATTOWITZER KANNOE KLUB, alternatywna (1928–1933) nazwa ►Katowickiego Klubu Kajakowego.

KATTOWITZER TENNIS VEREINIGUNG zob. ►Katowickie Towarzystwo Tenisowe

KĄPIELISKO, staw 3,7 ha na terenie ►Katowickiego Parku Leśnego (zob. ►Muchowiec), jeden z trzech akwenów (wraz z ►Kajakowym i ►Ozdobnym) w obrębie ►Doliny Trzech Stawów, obiekt rekreacji sezonowej; K. znajduje się w pieczy ►Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Katowicach.
B. Tokarska-Guzik: Przyroda Katowic. Katowice 2005.

KKK zob. ►Katowicki Klub Kajakowy.

KLEOFAS 06 KATOWICE, KS z siedzibą w Załężu-Obrokach (hala sportowa), zał. 1957 na bazie Koła Sportowego ►Górnik przy kopalni „Kleofas” (utworzonego w 1954), zarejestrowany 8 V 1958. W l. 1965–1989 w strukturach ►GKS Katowice. Reaktywowany 21 X 1990; najstarszy istniejący górniczy klub sportowy w Polsce (zob. ►Górnicze kluby sportowe), jest spadkobiercą 06 Zalenze (zob. ►06 Katowice), ►Robotniczego Klubu Sportowego Załęże, Górniczego Zakładowego Klubu Sportowego „Kleofas”, Klubu Sportowego „Górnik” Kleofas-Eminencja. Prowadzone sekcje: boks (1957 – nadal), szkółka karate kyokushin (1994–1997), kickboxing (l. 90 XX w.), skat (od 1984 w strukturach klubu, zał. l. 50. XX w.), szachy (2001–2009). W 1998 odegrał pionierską rolę w rozwoju boksu kobiecego. Od 2002 organizuje memoriał im. Alberta Opały. Działacze: S. Alijew, W. Andrzejczak, J. Kilka, A. Opala, M. Strogij; trener: Franciszek Kik. Czołowi sportowcy: S. Chorzela, M. Gruszecki, S. Kimla, D. Maj, A. Rybacki, M. Walas, M. Wygrabek. Osiągnięcia: w boksie – międzynarodowe: 1 (0–0–1) medal na Światowych Igrzyskach Wojskowych (1997), ogólnopolskie: I liga (1993–1994), 15 sportowców wywalczyło 26 (5–6–15) medali MP (1993–2009) w konkurencji męskiej, 9 sportsmenek zdobyło 20 (5–6–9) medali w rywalizacji kobiecej (2002–2019); w kickboxingu – 1 (0–0–1) medal MP (1995); w skacie – 2 (0–2–0) medale MPJ (2000, 2003).
A. Steuer: 100-lecie Klubu Sportowego 06 Kleofas Katowice. Katowice 2006; A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: „Kronika Katowic”. T. 8. Katowice 1999.

Osiągnięcia Kleofas 06 Katowice na MP w boksie

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1993 Andrzej Charmułowicz superciężka 3
1993 Mariusz Matusiak lekka 3
1994 Marek Gruszecki ciężka 2
1994 Adam Kaczmarek półśrednia 3
1995 Krzysztof Kusz papierowa 1
1996 Marcin Walas kogucia 1
1996 Andrzej Włodarczyk ciężka 2
1996 Marek Gruszecki ciężka 3
1996 Albert Rybacki półciężka 3
1997 Marcin Walas kogucia 1
1997 Albert Rybacki półciężka 3
1998 Adam Kaczmarek lekkośrednia 3
1998 Albert Rybacki półciężka 2
1998 Krzysztof Kusz papierowa 3
1998 Krzysztof Suchomski lekka 3
1999 Marcin Walas piórkowa 1
1999 Rafał Sikora lekka 3
1999 Andrzej Ziora musza 3
2000 Andrzej Ziora musza 2
2000 Przemysław Maszczyk musza 3
2001 Arkadiusz Małek półśrednia 3
2002 Arkadiusz Małek lekkośrednia 2
2002 Przemysław Maszczyk musza 2
2002 Michał Jurek musza 3
2002 Katarzyna Nizio 67,5 kg 3
2004 Przemysław Maszczyk 54 kg 3
2004 Monika Chorzela 57 kg 1
2005 Magdalena Wygrabek 70 kg 2
2006 Magdalena Wygrabek 70 kg 2
2007 Robert Talarek 75 kg 3
2007 Sylwia Kimla 75 kg 2
2007 Magdalena Wygrabek 70 kg 3
2009 Reinhold Bromboszcz kogucia 1
2012 Angelika Grońska 48 kg 3
2012 Izabela Gil 81 kg 3
2014 Angelika Grońska 48 kg 2
2014 Aleksandra Talaga 69 kg 3
2015 Angelika Grońska 48 kg 1
2016 Angelika Grońska 48 kg 1
2016 Monika Serafin 57 kg 3
2016 Aleksandra Talaga 64 kg 3
2017 Angelika Grońska 51 kg 1
2017 Aleksandra Talaga 64 kg 2
2018 Monika Serafin 60 kg 2
2018 Aleksandra Talaga 64 kg 3
2019 Anna Bilous 75 kg 3

A. Steuer: 100-lecie Klubu Sportowego 06 Kleofas Katowice. Katowice 2006.

KLUB BRYDŻOWY PAŃ, prawdopodobnie jedyna na terenie województwa śląskiego organizacja zajmująca się propagowaniem brydża sportowego; dokumenty z l. 1932 i 1934 (w Muzeum Miejskim w Zabrzu oraz w NAC) związane są z działalnością towarzyską stowarzyszenia.
A. Steuer: Miejsce Katowic w ruchu sportowym II Rzeczpospolitej. W: Katowice w minionej rzeczywistości. Red. n. Antoni Barciak. Katowice 2006.

KLUB CYKLISTÓW „1925” EBECO, klub kolarski przy Fabryce Rowerów i Gramofonów Ebeco w Katowicach (1925–1930). Prowadził sekcje wyścigów szosowych i turystyki rowerowej; organizował wyścigi szosowe o puchar Ebeco. Siedziba mieściła się w restauracji „Zdrój Okocimski”. Działacz: Franciszek Lippok; sportowcy: Stachuła, Müller.
„Polska Zachodnia” 1928, nr 279.

KLUB HOKEJOWY KATOWICE, jednosekcyjny, drugi w województwie śląskim klub hokeja na trawie (1927), zał. z inicjatywy ►Okręgowego Ośrodka Wychowania Fizycznego w Katowicach; działacze: Aleksander Bernstock, Tadeusz Paczkowski, Stanisław Nogaj.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008.

KLUB HOKEJOWY WEŁNOWIEC, jednosekcyjna struktura organizacyjna; członek ►Śląskiego Związku Hokeja na Lodzie; w l. 1933–1939 brał udział w rozgrywkach o mistrzostwo Śląska.
A. Steuer: Z dziejów katowickiego hokeja na lodzie. „Kronika Katowicka”, nr 51 (grudzień 2018).

KLUB HOKEJOWY ZAŁĘŻE, efemeryczny, jednosekcyjny, niezrzeszony; w źródłach prasowych wzmianka w 1935 przy okazji rozegrania towarzyskiego meczu z Klubem Hokejowym w Siemianowicach na lodowisku w Chorzowie.

KLUB LUBOWNIKÓW SZACHU ZAŁĘŻE, data zał. nieznana; współzał. (1924) ►Związku Szachistów Polskich Województwa Śląskiego; od 1925 jego losy nieznane.
A. Steuer: Ruch sportowy w Katowicach-Załężu (1895–1998). W: Kronika Katowic. T. 8. Katowice 1999.

KLUB MOTOROWY GÓRNIKÓW I ENERGETYKÓW KATOWICE, stowarzyszenie turystyczno-sportowe, zał. 1968, z siedzibą przy ul. K. Damrota 26 w Katowicach. Podlegały mu 33 sekcje terenowe, w tym na terenie Katowic sekcje działające w: Biurze Projektów Przemysłu Węglowego, Biurze Studiów i Projektów „ENERGOPROJEKT”, Centrali Zbytu Węgla, Fabryce Narzędzi Górniczych „Fasing”, Fabryce Maszyn Górniczych w Piotrowicach, „Haldexie”, Katowickim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego, kopalniach węgla kamiennego: „Gottwald”, „Jan”, „Katowice”, „Kleofas”, „Wujek”, „Wieczorek”, Przedsiębiorstwie Transportowo-Spedycyjnym i Przedsiębiorstwie Robót Budowlanych Przemysłu Węglowego, Zakładach Drzewnych Przemysłu Węglowego, Zjednoczeniu Przemysłu Maszyn Górniczych POLMAG. W 1973 skupiał 2300 członków; prowadził działalność turystyczną oraz organizował rajdy sportowo-turystyczne. Utrzymywał kontakty zagraniczne m.in. z Automobilklubem Polskim w Belgii i Klubem Motorowym w Zwickau w Niemczech. Istniał do końca l. 80. XX w. Funkcję prezesa pełnił Rudolf Majka.
A. Steuer: Górnicze kluby i koła sportowe w Katowicach w latach 1945–1989. W: Tradycje i dziedzictwo górnicze na obszarze Katowic z perspektywy XXI w. Katowice 2010; A. Steuer: Górnicze kluby sportowe 1965–1980. „Górnik Polski” 2011, nr 5.

KLUB PILOTÓW WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO, organizacja pilotów wojskowych, weteranów I wojny światowej, zał. 1927 w Katowicach, przez Bruno Szonowskiego i Artura Ferstera z Królewskiej Huty oraz Kazimierza Gnaszyna i Grzegorza Próchnika z Katowic; agitowała za powstaniem lotnisk (zob. ►lotniska) na ►Muchowcu, wydawała czasopismo „Pilot Śląski”. Brak szkolenia młodzieży był głównym mankamentem działalności klubu i przyczyną jego rozwiązania; zastąpiony został przez ►Śląski Klub Lotniczy w Katowicach.
„Gazeta Urzędowa Województwa Śląskiego” 1928, nr 8.

KLUB SPELEOLOGICZNY „JODEŁKA” zob. ►Katowicki Klub Speleologiczny

KLUB SPORTOWY URZĘDNIKÓW SKARBOWYCH W KATOWICACH, wzmiankowany w 1938, drużyna koszykówki; ograniczał się do zawodów towarzyskich; nie był zrzeszony w regionalnych związkach sportowych.
„Siedem Groszy” 1938, nr 139.

KLUB SZYBOWCOWY ZWIĄZKU STRZELECKIEGO „ŚLĄSK”, zał. 1 I 1935 pod nazwą: Grupa Szybowcowa inż. Piotra Tułacza; od 31 V 1935 przyjął nazwę ostateczną i pod nią przetrwał do wybuchu II wojny światowej. Skupiał od 46 do 71 członków. Funkcję prezesa pełnił inż. Marian Wojciechowski, sekretarzem był Stefan Madej, a kapitanem sportowym Józef Urbański. Działalność wspierały finansowo: Zakłady Hohenlohe, Czernickie Towarzystwo Węglowe, kopalnia „Janina”. Od 1936 prowadził Szkołę Szybowcową w Libiążu Małym (szkolenia w kat. A i B). Pierwsze szkolenie z teorii szybownictwa przeprowadzone na przełomie 1935/1936 ukończyło 36 osób; w 1937 licencje kat. A–C uzyskało 102 szybowników.
Sprawozdanie Zarządu i Komendy Podokręgu Związku Strzeleckiego „Śląsk” za lata 1937–1938 i 1938–1939. [b.m. i r.w.]; A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w woj. Śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

KLUB TENISOWY MOSiR KATOWICE, przy ul. Szopienickiej 1 w Janowie, zał. na początku XXI w. p.n. Pro-Ten; korty kryte i otwarte, 6 kortów tenisowych zewnętrznych o wymiarach 10,97 x 23,77 m.
http://www.mosir.katowice.pl/obiekty/34-osrodek-tenisowy

KLUB TURYSTYKI KAJAKOWEJ IM. MARII PODHORSKIEJ-OKŁOŁÓW W KATOWICACH, nieistniejąca struktura (pn. Oddziałowa Komisja Turystyki Kajakowej) ►Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, zał. 6 V 1958, tworzony przez 17 sekcji zakładowych (Huta „Baildon”, Huta Metali Nieżelaznych w Szopienicach, Zakłady Cynkowe „Silesia” w Wełnowcu, kopalnia „Wujek”, BIPROMET), zespół Wojewódzkiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (1963); z bazami w ►Dolinie Trzech Stawów, na jeziorze Wigry, przystani w Bieruniu Nowym; organizator wczasów kajakowych na Pojezierzu Suwalsko-Augustowskim oraz szkoleniowych obozów kajakowych dla załóg niektórych katowickich zakładów pracy, 104 członków (1964); prezes Mieczysław Kowalczyk.
J. Nowak: Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczeggo w województwie katowickim w latach 1951–1985. Katowice 1989.

KLUB WYSOKOGÓRSKI KATOWICE, zał. 28 VIII 1949 przez Janusza Chmielewskiego, Marka Korowicza, Edmunda Kazimierczaka, Damazego Mikulewicza jako sekcja wysokogórska ►Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego; od 12 X 1949 klub, rozwiązany 1953, reaktywowany 1956, 98 członków, od 1975 w strukturach Polskiego Związku Alpinistycznego; działalność wspinaczkowa: od 1956 taternicka, od 1970 alpinistyczna, od 1976 wyprawy wysokogórskie na różnych kontynentach (m.in. Andy), od 1979 Himalaje, obecnie wszystkie góry; równolegle – wspinaczka skałkowa, m.in. w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej; uczestnicy wypraw wysokogórskich – m.in.: Z. Abgarewicz, Jerzy Sulczyński, Jerzy Badura, Piotr Skorupa, Andrzej Bober, Marek Grzesiczek, Jan Nowak, Furmanik, Jerzy Kukuczka; w 2015 w ►Parku Kościuszki stanął pomnik upamiętniający tragicznie zmarłych wspinaczy.
50 lat Klubu Wysokogórskiego w Katowicach: 1949–1999. Księga jubileuszowa. Wybór i red. Piotr Kasprowski. Siemianowice – Katowice 2000.

KOLARSTWO, dyscyplina sportu; w dziejach ►kultury fizycznej Katowic odegrała rolę pionierską; zapoczątkowała rozwój życia sportowego w Katowicach (zob. ►sportowy ruch), opartego na strukturach i idei rywalizacji wykrystalizowanych w Europie Zachodniej; podstawą jej rozwoju był rower – jeden z wynalazków epoki industrialnej, jego wzmożony popyt w rejonie uprzemysłowionym pod koniec XIX w. (w ofercie handlowej znalazły się różne marki rowerów: „Urania”, „Brennabor”, „Diamant", „Solidaritäte” i in.) był obserwowany przez ówczesne media; wszechstronne zastosowanie (jako środek transportu ludzi i drobnych towarów, narzędzie rekreacji, przydatność w służbach: policyjnej, wojskowej, pocztowej itp.) było głównym czynnikiem rozwoju k.; rower zastąpił bicykl (na terenie ►Zawodzia jazdą na tym wehikule popisywali się bracia Olendorffowie, właściciele fabryki chemicznej „Montokwas”). Pierwszy klub kolarski w Katowicach (zał. 25 VI 1894), był jednocześnie pierwszą organizacją sportową powstałą w mieście, zapoczątkował rozwój kolejnych stowarzyszeń k. – czterech (1897), należących do okręgu (35 Bundes Deutscher Radfahrer) z siedzibą w Bytomiu; do wybuchu II wojny światowej przetrwał Radrennen Verein „Sport” (zob. ►Towarzystwo Cyklistów „1905” Katowice). Uprawiano k. szosowe, sporty halowe (►piłkę rowerową, ►akrobatykę rowerową) oraz ►kolarską turystykę. Po zakończeniu I wojny światowej idea zorganizowanego k. objęła obecne przedmieścia Katowic: (Dąbrówkę Małą z Towarzystwem Cyklistów ►Szarotka, Załęże, Zawodzie, Józefowiec; później także Szopienice i Janów). Kluby k. zrzeszone były w ►Związku Cyklistów i Motocyklistów Województwa Śląskiego (później ►Śląskim Związku Kolarskim). W 1924 r. sekcja Kolejowego Klubu Sportowego (zob. ►Kolejarz 24 Katowice) zerwała z dotychczasowym modelem k., uprawianego w wyłącznie w ramach struktur jednosekcyjnych, pierwsza też włączyła się w nurt imprez kolarstwa ogólnopolskiego. Po pełnym scaleniu organizacyjnym ze strukturami ogólnopolskimi (1925) kolarze mieli prawo do uczestnictwa w MP i bronienia barw narodowych; Katowice były organizatorem indywidualnych szosowych MP (1925, 1934, 1937, 1963), drużynowych MP (1984); etapów Tour de Pologne (1929, 1938, 1949, 2010–2019), Wyścigu Pokoju (1948–1949, 1951, 1954–1960, 1966, 1968, 1988); popularnymi imprezami k. do 1939 były wyścigi: o puchar ufundowany przez firmę „Sport”, gazety „Nowy Czas”, „Expressu Ilustrowanego”, „Siedmiu Groszy”; w okresie tzw. Polski Ludowej: Wydawnictwa „Czytelnik”, „Dziennika Zachodniego”, do popularnych należały też doroczne „Kryteria asów” organizowane przez KKS ►Gwardia Katowice oraz Wyścig Przyjaźni Polsko-Czechosłowackiej.
Do 1939 r. dyscyplinę tę uprawiano w klubach oraz w sekcjach sportowych organizacji młodzieżowych. Bezpośrednio po II wojnie światowej rozwój tej dyscypliny był utrudniony: przyczyniła się do tego m.in. obecność wojsk sowieckich w mieście: w związku z tym papierowymi pozostały powstałe w 1945 sekcje kolarskie w ►Pogoni Katowice czy Zjednoczonym Towarzystwie Sportowym w Szopienicach (zob. ►HKS Szopienice). W 1948 do reaktywacji tej dyscypliny przyczyniła się Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, przy której powstał Klub Kolarski ►Czyn; później k. zostało objęte patronatem ►Związku Młodzieży Polskiej i jego spadkobierców; od l. 90. XX w. amatorska opcja k. przeżywa kryzys organizacyjny; epigonem dawnej świetności była sekcja ►Policyjnego Klubu Sportowego; jedyna profesjonalna grupa, ►Weltour-Radio Katowice, przestała prowadzić działalność w połowie pierwszej dekady XXI w. Jedyna sekcja k. górskiego (rowery MTB) funkcjonuje przy ►AZS AWF Katowice. Osiągnięcia: 1 (0–1–0) medal IO (1988), (0–1–0) medal MŚ (1989); 28 (3–7–18) medali MP (1951–2003) zdobytych przez 30 sportowców z 3 klubów: Gwardii Katowice, Policyjnego KS, Weltour Katowice.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim. Struktura, bazy, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku. Rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1918–1939. Katowice 2009; B. Tuszyński: 100 lat Warszawskiego Towarzystwa Cyklistów. 100 lat kolarstwa polskiego. Warszawa 1986. B. Tuszyński, D. Marszałek: Wyścig Pokoju 1948–2001. Warszawa 2002; B. Tuszyński: 70 lat Tour de Pologne 1928–1998. Warszawa 1999; Kronika sportu polskiego. Rok 2003, Złota księga kolarstwa polskiego. Historia kolarstwa polskiego. [Cz.] 2. Kolarstwo szosowe: mistrzostwa Polski, mistrzostwa świata, igrzyska olimpijskie. Pod red. Bogdana Tuszyńskiego. Katowice 2014; Historia kolarstwa polskiego. [Cz.] 3. Kolarstwo torowe: mistrzostwa Polski, mistrzostwa świata, igrzyska olimpijskie, mistrzostwa Europy. Pod red. Bogdana Tuszyńskiego. Warszawa 2015; Leksykon 1466 najlepszych zawodniczek i zawodników w kolarstwie polskim 1919–2015. Pod red. Bogdana Tuszyńskiego. Warszawa 2016.

Katowiccy medaliści zawodów międzynarodowych

rokimię nazwiskoklubimprezakonkurencjamedal
1979 Witold Plutecki Gwardia Katowice wyścig szosowy drużynowo srebrny
1988 Andrzej Sypytkowski Gwardia Katowice IO wyścig szosowy drużynowo srebrny
1989 Andrzej Sypytkowski Gwardia Katowice wyścig szosowy drużynowo srebrny

 

Osiągnięcia kolarzy katowickich na Mistrzostwach Polski

rokkonkurencjaImię nazwiskoKlubmiejsce
1951 wyścig górski Wiktor Standke Gwardia Katowice 1
1958 wyścig górski Józef Czarnecki Gwardia Katowice 3
1959 wyścig górski Józef Czarnecki Gwardia Katowice 3
1965 wyścig szosowy W. Goszczyński Gwardia Katowice 3
1982 wyścig górski B. Wodak Gwardia Katowice 2
1983 wyścig szosowy Zenon Jaskóła Gwardia Katowice 1
1983 drużynowo Józef Gościło, Zenon Jaskóła, Witold, Plutecki, Damian Kowalski Gwardia Katowice 2
1984 jazda ind. na czas Zenon Jaskóła Gwardia Katowice 3
1984 drużynowo Zenon Jaskóła, Roman Jaskóła, Witold Plutecki, Damian Kowalski Gwardia Katowice 2
1985 wyścig szosowy Marek Szerszyński Gwardia Katowice 3
1985 wyścig górski Zenon Jaskóła Gwardia Katowice 2
1985 wyścig górski Dariusz Zakrzewski Gwardia Katowice 3
1985 zespołowo Zdzisław Uryga, Zdzisław Krudysz, Czesław Rajch, Stanisław Trzeciak Gwardia Katowice 3
1986 wyścig wieloetapowy Tour de Pologne Zdzisław Uryga Gwardia Katowice 3
1987 jazda parami Jan Magosz - Zdzisław Uryga Gwardia Katowice 3
1987 drużynowo Stanisław Trzeciak, Zdzisław Krudysz, Jan Magosz Gwardia Katowice 2
1988 drużynowo Zdzisław Krudysz, Zdzisław Uryga, Czesław Rajch, Stanisław Trzeciak Gwardia Katowice 3
1990 wyścig szosowy Jacek Mickiewicz, Adam Szafron, Bogdan Szczygieł, Marek Kosiński Gwardia Katowice 3
1991 drużynowo Adam Szafron, Sławomir Frejowski, Bogdan Szczygieł, Marek Szpitalny PKS Katowice 3
1995 wyścig przełajowy Sławomir Frejowski PKS Katowice 3
1995 wyścig szosowy Grzegorz Rosoliński PKS Katowice 2
1997 wyścig przełajowy Sławomir Frejowski PKS Katowice 3
1998 wyścig górski Tomasz Kłoczko Weltour-PKS Katowice 1
1998 wyścig górski Artur Krasiński Weltour- PKS Katowice 3
1999 wyścig górski Kazimierz Stafiej Weltour-Timemaster Katowice 3

 

Reprezentanci Polski (IO, MŚ, Wyścig Pokoju)

lp.imię i nazwiskoIOWyścig Pokoju
1 Grzegorz Chwiendacz 1955  
2 Andrzej Jaskuła 1983  
3 Mirosław Uryga 1986–1989 1987–1989
4 Jacek Mickiewicz 1990, 1993 1990
5 Witold Antoni Plutecki 1980 1979  

 

Struktury katowickiego kolarstwa

lp.klubinna nazwaokres działalności
1 Towarzystwo Cyklistów „1905” Katowice Radfahrerverein 1905 Kattowitz 1905–1939
2 Towarzystwo Cyklistów Józefowiec 1920–1924
3 Sport Wełnowiec 1922–1934
4 Szarotka Dąbrówka Mała Edelweiß Eichenau 1922–1939
5 Klub Pracowników Państwowych Katowice 1924
6 Przestrzeń Katowice 1924
7 Polonia Janów 1924–1939
8 Policyjny Klub Sportowy Katowice 1924–1939
9 Załęże   1925
10 Towarzystwo Cyklistów 1925 Katowice 1925–1928
11 Klub Cyklistów Wełnowiec 1925–1928
12 Ebecco 1925 Katowice 1925–1930
13 Tempo Załęże 1928–1933
14 Orzeł Wełnowiec 1928–1939
15 Wicher Zawodzie 1929–1931
16 Rekord Janów 1930–1939
17 Towarzystwo Cyklistów Bogucice 1931
18 Klub Cyklistów Rozdzień 1931–?
19 Legia Dąb   1932–1933
20 Stowarzyszenie Młodzieży Polskiej Panewniki 1932–1933
21 Strzelec Katowice 1933–1939

 

KOLEJARZ, ośrodek sportowy Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Wełnowcu (Szyb Alfreda). W skład obiektu wchodzą: hala sportowa, wielofunkcyjne boisko zewnętrzne, siłownia, boisko do gry w piłkę nożną (widownia na 500 osób), sala szermiercza, w przeszłości także strzelnica sportowa; do 2013 obiekt ►KS Kolejarz Katowice.
www.mosir.katowice.pl/obiekty 40-osrodek-sportowy-kolejarz.html

KOLEJARZ, zrzeszenie sportowe pracowników transportu kolejowego Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach: jednostki organizacyjne: 40 (1952), 43 (1952), 30 (1955), 21 (1956) Terenowe Koło Sportowe w Katowicach (na bazie dawnego ZZK Katowice) pełniło rolę reprezentacji sportowej zrzeszenia; wg ówczesnych ocen pracowało dobrze, podobnie jak koła zakładowe w Gliwicach, Sosnowcu, Tarnowskich Górach; do słabych należało koło w Szopienicach (prawdopodobnie fikcyjne – brak obiektów sportowych); trenerzy: Ewald Cebula, Marian Hoffmann, Jan Nogaj, Edward Bugała; szkółka lekkoatletyczna; osiągnięcia sportowe w lekkoatletyce, pływaniu (zob. ►Kolejarz 24 Katowice), stadion w ►Piotrowicach wybudowany w czynie społecznym.
B. Cimała, A. Steuer: fizycznej Sport w województwie katowickim. Struktura, bazy, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku. Rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1918–1989. Katowice 2009.

KOLEJARZ „24” KATOWICE, KS, zał. V 1924 z inicjatywy Stanisława Nogaja, Edmunda Zellera; wyodrębnił się z ►Klubu Urzędników Kolejowych, Pocztowych i Celnych; od XI 1924 pod nazwą Kolejowy Klub Sportowy przy Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych; w l. 1929–1939 jedna ze struktur ►Kolejowego Przysposobienia Wojskowego; w l. 1939–1945 przemianowany na Deutsche Reichsbahn Sportverein Kattowitz; reaktywowany w 1945 jako ZZK (Związek Zawodowy Kolejarzy); od 1949 Terenowe Koło Sportowe Zrzeszenia Sportowego ►Kolejarz; obecna nazwa od 1957. Był pierwszym wielosekcyjnym polskim KS w Katowicach. W strukturach klubu funkcjonowały sekcje: badmintona (1978–nadal), boksu (1945–1948), ciężkiej atletyki (1924–1937), gimnastyki artystycznej (1986–1996), gimnastyki sportowej (1924), hokeja na lodzie (1960), kolarska (1924–1929), koszykówki (1956), lekkoatletyki (1924–1929, 1945–1998), palanta (1924), piłki nożnej (1924–1929, 1945 – nadal), pływacka (1950–1956), siatkówki 1945–1996), strzelecka (1949), saneczkarska (1955), szachów (1965–1996), szermierki (1949–1952), tenisa (1924). Aktualnie pod szyldem klubu występują: piłkarze nożni, szermierze (juniorzy) oraz badmintoniści (Badmintonowy KS Kolejarz). Pierwotnie klub dysponował kompleksem sportowym przy ul. Bankowej w Katowicach: boisko do piłki nożnej, korty tenisowe; od 1962 siatkarze trenowali w dawnej świetlicy dworcowej. Obecnie siedziba mieści się przy ul. Alfreda 1. Działacze: Artur Bałdy, Ryszard Fiegel, Marian Hoffmann, Izydor Zimon, Osiągnięcia: rozgrywki w 1 lidze drużyn: badmintona (1985–1990) i siatkówki kobiet (1964–1969, 1971, 1973, 1975–1981, 1984–1996); 1 (0–0–1) medal IO (1964) w siatkówce kobiet; 43 (12–12–17) medale MP (1925–1997), w tym: badminton 12 (1–3–11) medali indywidualnych MP i 1 (0–1–0) medal drużynowych MP (1985), lekkoatletyka 12 (6–2–4) medlai (1954–1997), pływanie 3 (1–2–0) medale (1954–1955), saneczkarstwo 1 (0–0–1) medal (1955), szachy 14 (7–2–5) medali (1984–1997), zapasy 2 (0–2–0) medale (1925–1926). Reprezentantami Polski w badmintonie, lekkoatletyce, siatkówce kobiet i szachach byli: Ewa Binkiewicz, Edward Bugała, Lidia Camberg, Krystyna Czajkowska-Rawska, Janusz Czerwieniec, Ewa Góra, Elżbieta Grzybek, Jacek Hankiewicz, Artur Osman, Brunon Szczęsny, Włodzimierz Szmidt.
A. Gowarzewski, J. Waloszek: 75 lat OZPN [Okręgowego Związku Piłki Nożnej] Katowice 1920–1995. Ludzie, historia, fakty. Księga pamiątkowa. Katowice 1995; H. Kurzyński [i in.]: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–007 – konkurencje męskie. Szczecin 2008; H. Kurzyński [i in.]: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011 – konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, M. Rynkowski: Od Adamczaka do Zasłony. Leksykon lekkoatletów polskich okresu międzywojennego – mężczyźni. Warszawa 2004; H. Marzec: 80 lat śląskiego boksu. Katowice 2003; H. Marzec: Historia medalami pisana. 75 lat śląskiej szermierki. Katowice 2002; K. Mecner: Mistrzostwa Polski siatkarek 1929–2016. Katowice 2016; A.W. Parczewski, H. Kurzyński: 90 lat polskiego sportu pływackiego 1922–2012. Historia Mistrzostw Polski 1922–2012 – głównych (basen 50 m). Warszawa 2012; A. Steuer: Dzieje ciężkiej atletyki na Górnym Śląsku 1878–1945. Katowice 1986; A. Szalewicz: Historia badmintona w Polsce. Warszawa 2002; http://www.slask.sport.pl/sport-slask/Kolejarz_Katowice__Dumni_ze_stadionu.html.

Osiągnięcia sportowe Klubu Sportowego Kolejarz „24” Katowice

MP w badmintonie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1986 Janusz Czerwieniec, Jacek Hankiewicz debel 3
1986 Jacek Hankiewicz gra pojedyncza 3
1987 Jacek Hankiewicz, Zofia Żółtańska (Technik Głubczyce) mikst 2
1987 Jacek Hankiewicz, Stanisław Piotr Rduch (Unia Bieruń Stary) debel 3
1987 Elżbieta Grzybek singel 3
1987 Elżbieta Grzybek, Karolina Piątek (Unia Bieruń Stary) debel 3
1988 Elżbieta Grzybek, Jacek Hankiewicz mikst 2
1988 Elżbieta Grzybek, Karolina Piątek (Stara Wieś Pszczyna) debel 3
1988 Janusz Czerwieniec (Polonez Warszawa), Jacek Hankiewicz debel 3
1988 Jacek Hankiewicz gra pojedyncza 3
1989 Jacek Hankiewicz gra pojedyncza 1
1989 Jacek Hankiewicz, Elżbieta Grzybek (KKW Kraków) mixt 3

A. Szalewicz: Historia badmintona w Polsce. Warszawa 2002.

MP w lekkoatletyce

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1949 Szczepan Sobota rzut młotem 2
1950 Szczepan Sobota rzut młotem 3
1954 h Edward Bugała bieg na 50 ppł 1
1955 Edward Bugała bieg na 110 m  przez płotki 2
1955 Edward Bugała bieg na 400 przez płotki 1
1956 Edward Bugała bieg na 400 m przez płotki 1
1956 Edward Bugała bieg na 400 przez płotki 1
1956 h Edward Bugała bieg na 80 przez płotki 1
1957 Edward Bugała bieg na 400 m przez płotki 1
1984 Lidia Camberg bieg na przełaj 3
1985 h Stanisław Rzeźniczek bieg na 800 m 3
1994 Janusz Wójcik maraton 1
1994 Marzena Helbig półmaraton 3
1995 Marzena Helbig półmaraton 2
1997 Artur Osman bieg przełajowy (ok.12 000m)  1
1997 Artur Osman półmaraton 3

Legenda: h – mistrzostwa halowe.
H. Kurzyński [i in.]: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920–2007 – konkurencje męskie. Szczecin 2008; H. Kurzyński [i in.]: Historia finałów lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1922–2011 – konkurencje kobiece. Bydgoszcz 2011.

MP w pływaniu

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1954 z Aleksandra Gabriela Mróz-Jaśkiewicz 200 klas 2
1954 z Aleksandra Gabriela Mróz-Jaśkiewicz 100 klas 1
1955 Helena Kucielowa 100 mot 2
1956 Helena Kucielowa 200 mot 3

Legenda: z – mistrzostwa zimowe.
A.W. Parczewski, H. Kurzyński: 90 lat polskiego sportu pływackiego 1922–2012. Historia Mistrzostw Polski 1922–2012 – głównych (basen 50 m). Warszawa 2012.

MP w szachach

RokImię, nazwiskoKategoriaMiejsce
1974 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1975 Włodzimierz Schmidt klasyczne 1
1975 Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne 3
1976 Włodzimierz Schmidt blitz 3
1977 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1978 Włodzimierz Schmidt blitz 2
1978 Krystyna Radzikowska-Hołuj klasyczne 3
1979 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1980 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1981 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1982 Włodzimierz Schmidt blitz 3
1983 Włodzimierz Schmidt blitz 3
1984 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1985 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1986 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1988 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1988 Włodzimierz Schmidt, Jan Adamski, Artur Sygulski, Jacek Dawidów blitz drużynowo 1
1989 Włodzimierz Schmidt, Jan Adamski, Artur Sygulski, Jacek Dawidów blitz drużynowo 1
1989 Włodzimierz Schmidt szybkie 3
1990 Włodzimierz Schmidt klasyczne 1
1991 Włodzimierz Schmidt blitz 1
1992 Włodzimierz Schmidt blitz 2
1994 Włodzimierz Schmidt klasyczne 1
1994 Włodzimierz Schmidt szybkie 3
1997 Włodzimierz Schmidt blitz 1

 

MP w saneczkarstwie

RokImię, nazwiskoKonkurencjaMiejsce
1955 Helena Macherówna jedynki 3

 

MP w zapasach w stylu klasycznym

RokImię, nazwiskoKategoria wagowaMiejsce
1925 Henryk Mięsok średnia 2
1926 Henryk Mięsok średnia 2

 

KOLEJARZ PIOTROWICE, KS przy stacji kolejowej w Piotrowicach; zał. 1947 pod nazwą: Związkowy Klub Sportowy; od 1948: Związek Zawodowy Kolejarzy (ZZK) – kontynuował tradycje sportowe przedwojennego (l. 30. XX w.) ZZK i ►Kolejowego Przysposobienia Wojskowego Piotrowice; w l. 1949–1956 Koło Sportowe Kolejarz. Działał do 1962, prowadząc sekcje: hokeja na lodzie (1955–1960), lekkoatletyczną, piłki nożnej, piłki ręcznej, kolarską, siatkówki kobiet, strzelecką, tenisa stołowego. Osiągnięcia: 2 (1–0–1) medale MP w lekkoatletyce zdobyte przez Marię Ilwicką (Piątkowską) – 1 m. w pięcioboju (1954), 3 m. w biegu na 100 m (1954).
APK, Okręgowy Związek Piłki Nożnej w Katowicach, sygn. 75; APK, Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej, Katowice, Wydział Spraw Wewnętrznych, sygn. 102 III.

KOLEJOWE PRZYSPOSOBIENIE WOJSKOWE KATOWICE (KPW), organizacja paramilitarna utworzona w 1927 r. z inspiracji Ministerstwa Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej i Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego; sieć objęła Katowice (od 9 II 1929); w strukturze wyodrębniono okręgi i ogniska (m.in. w Katowicach, przy dyrekcji zakładu, oddziałach: ruchu, ekspedycji towarowej, rozrządowym, odcinka drogowego, parowozowni, warsztacie pomocniczym, wagonowni, a także w Piotrowicach, Ligocie, Szopienicach i Bogucicach; ponadto – wyłącznie w województwie śląskim – 4 regiony (katowicki, tarnogórski, bielski, rybnicki (od września 1929). Przy numerowanych ogniskach zostały ulokowane organizacje kulturalno-oświatowe (świetlice, biblioteki, amatorskie zespoły teatralne, orkiestry i chór – przy KPW Piotrowice), do których zaliczono (1933) występujące dotąd odrębnie organizacje turystyczne (►Kolejowe Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze w Katowicach, ►Kolejowe Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze w Piotrowicach; i klub sportowy - 571 członków (1933) powstały na bazie Kolejowego KS (zob. ►Kolejarz 24 Katowice) z sekcjami: boksu, ciężkiej atletyki, kajakarstwa, kolarstwa, lekkoatletyki, pływania, piłki nożnej, sportu motocyklowego, siatkówki, szachów, szermierki i tenisa poprzydzielanych do ognisk; ►Przysposobienie Wojskowe (od jesieni 1932) początkowo obejmowało strzelectwo z broni małokalibrowej (1932), krótkofalówkarstwo, trójbój kolejowo-wojskowy; Kasa Samopomocy; 5 tysięcy członków (1930); na terenie Katowic bazę działalności sportowej stanowiły obiekty przy ul. Bankowej (boiska piłkarskie, do gier sportowych, ►korty tenisowe) zaliczane do najlepszych w Polsce; ►strzelnice: w Szopienicach, Piotrowicach; boiska do gier sportowych i (niepełny) zestaw urządzeń lekkoatletycznych w Piotrowicach; działacze: Artur Bałdy, Wilhelm Murek, Edmund Wąsik, Izydor Zimon; osiągnięcia: 3 m w klasyfikacjach ogólnopolskich KPW (wg PUWF i PW); 8 (1–1–6) medali MP (1937–39) w tym 1 (0–0–1) medal w boksie (1938), 6 (0–2–4) w lekkoatletyce (1938–39).
J. Kowieska, Kultura fizyczna w programach i działalności związków zawodowych w II [Drugiej] Rzeczypospolitej. Wrocław 1997.

Medaliści MP w boksie (1938)

lp.konkurencjaImię nazwiskorokmiejsce
1. waga półśrednia Fiszer 1938 3

P. Osmólski, Leksykon boksu

Medaliści MP w lekkoatletyce (1936–1939)

lp.konkurencjaImię nazwiskorokmiejsce
1. bieg na 80 ppł. Erna Orzeł 1936 3
2. trójskok Wilhelm Chmiel 1938 (halowe MP) 3
3. skok wzwyż Wilhelm Chmiel 1938 2
4. bieg na 110 m ppł Aleksander Joczys 1939 3
5. bieg na 5 km Wacław Karwowski 1939 3
6. bieg przełajowy Wacław Karwowski 1939 2
7. rzut dyskiem Małgorzata Krüger 1939 3
8. trójskok Wilhelm Chmiel 1939 3

H. Kurzyński, L. Luftman, J.Rozum, M. Rychwalski, A. Socha: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1922–2011. Bydgoszcz 2011; H. Kurzyński, S. Pietkiewicz, J. Rozum, T.Wołejko: Historia finałów lekkoatletycznych mistrzostw Polski 1920–2007. Konkurencje męskie. Szczecin 2009.

KOLEJOWE TOWARZYSTWO KRAJOZNAWCZE PIOTROWICE, koło ►Kolejowego Towarzystwa Krajoznawczego w Katowicach, przy Zakładach Naprawczych Taboru Kolejowego (zał. 1927), posiadało prężną sekcję alpinistyczną; osiągnięcia: pierwsze przejście tzw. śląską drogą grupy utworzonej przez Władysław Badynę, Wilhelma Majnusza, Józefa Pająka, Antoniego Pawliczka i Karola Zanga (1930); inicjator bezpośrednich połączeń kolejowych dla specjalnych pociągów wycieczkowych na trasach: Katowice – Zakopane i Katowice – Wisła; inicjator powstania Ośrodka Propagandy i Informacji Turystycznej w Wiśle (1936), Święta Gór.
E. Wieczorek, Szkice z dziejów turystyki, Katowice 2007.

KOLEJOWY KLUB KRĘGLARSKI KATOWICE, zał. 1928; wzmiankowany z okazji prowadzonej w 1933 w prasie śląskiej akcji (o jej rezultatach brak relacji) mającej na celu utworzenie regionalnego związku kręglarstwa województwa śląskiego.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939, Opole 2008; „Polonia” 1933, nr 3047.

KOLEJOWY KLUB LOTNICZY zob. ►Lotnicza Kadra Kolejowa

KOLEJOWY KLUB SPORTOWY KATOWICE zob. ►Kolejarz „24” Katowice

KOŁO PINGPONGOWE PRZY ŚWIETLICY DLA BEZROBOTNYCH W ROŹDZIENIU; struktura wzmiankowana w 1933; uczestnik rozgrywek o mistrzostwo świetlic województwa śląskiego i spotkań towarzyskich w tenisie stołowym z drużynami organizacji młodzieżowych z sąsiednich miejscowości.
„Polonia” 1933, nr 2964.

KOŁO POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO przy Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa, oznaczone nr 5, zał. 2 VIII 1951 (jedno z pierwszych kół zakładowych PTTK w ►województwie śląskim), 78 członków (1971), działacze: Bogusław Ryborz, Stanisław Wróbel; osiągnięcia: 388 wycieczek górskich, obozy narciarskie, rajdy kolarskie, organizacja wspólnych wczasów pracowniczych z Funduszem Wczasów Pracowniczych, punkt informacji turystycznej, biblioteka o profili turystycznym; najlepiej pracująca organizacja społeczna w Centrali Zaopatrzenia Hutnictwa (1966) .
J. Nowak. Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985 (zarys historyczny). Katowice 1989.

KOŁO POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO PRZY KWK „GOTTWALD” w Katowicach-Dębie, oznaczone nr 80, zał. w 1953 r.; fuzja z K. PTTK nr 35 przy KWK „Kleofas” w Katowicach-Załężu; 321 członków (1975); organizator licznych wycieczek turystyczno-krajoznawczych: turystyka górska, narciarska, żeglarska (zob. ►Górniczy Klub Żeglarski KWK „Kleofas”, zob. ►żeglarstwo – aneks), fotograficzna; prężny ośrodek ►turystyki motorowej; organizator Turystycznych Motorowych MP (1968) i ośmiu innych imprez turystyki motocyklowej; członkowie koła wielokrotnie odnosili zwycięstwa w PTTK-owskich konkursach krajoznawczych.
J. Nowak. Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985 (zarys historyczny), Katowice 1989.

KOŁO POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO PRZY KWK „KATOWICE”, nr 134, struktura organizacyjna turystyki w Polsce, zał. 20 VI 1955; sekcja górska, do 1968 przygotowywało kilka imprez rocznie (złazy, rajdy, zloty w rejonie Beskidów), od 1968 sprawowało patronat nad wycieczkami zakładowymi; od 1975 sekcja kolarska, 135 członków (1988), założycielami byli m.in. Oswald Rakoczy, Maria Wróbel, Andrzej Michalak. Obecnie nie istnieje.
F. Cisek: 150 lat Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice”. Katowice 1973.

KOŁO POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO W KATOWICACH NR 44 PRZY BIURZE PROJEKTÓW KOLEJOWYCH, struktura historyczna, powstała przy Śląskiej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Katowicach, zał. 1954, od 1958 przy BPK; organizator rajdów górskich biur projektowych oraz jednej z imprez górskich p.n. „Złoty kompas” – nieoficjalnych mistrzostw polskich kolejarzy w marszach na orientację, złazu ”Kolejarskie pieczonki”.
Katowicki Oddział PTTK w latach 1922–1975. Katowice 1976.

KOŁO POLSKIEGO TOWARZYSTWA TURYSTYCZNO-KRAJOZNAWCZEGO W KATOWICACH NR 77; zał. jako koło zakładowe 23 IV 1964 z udziałem 24 członków w filii Jaworznicko-Mikołowskich Zakładów Naprawczych PW w Kostuchnie (Remagu), od 2012 sekcja w strukturach Domu Kultury „Południe”; członkowie: 621 (1986). Zarząd: Jan Zwiorek, Jan Loga (sekretarz), Hubert Brożek, Jerzy Bolczyk (skarbnik). Sekcje: górska, narciarska; organizowane imprezy: górskie – „Jesienne Złazy Górskie” z metą w Wiśle Czarnej, w których uczestniczyło jednorazowo nawet do 1000 uczestników; narciarskie, kolarskie (dwutygodniowe obozy rowerowe) wyjazdy w pobliskie Beskidy. wczasy wędrowne. Przez 3 lata zdobywano kolejne pasma górskie: Sudety, Pieniny i Tatry. Organizacyjnie Koło należało do oddziału PTTK w Mikołowie, później w Tychach. od 1976 do ►Górnośląskiego Oddziału PTTK w Katowicach, na własne potrzeby projektował znaczki okolicznościowe (autorstwa Franciszka Kałuskiego i Tadeusza Marszałka), Uprawnienia przodowników GOT (Górska Odznaka Turystyczna) posiadali: Zygmunt Beczała, Hubert Brożek, Bernard Idziński, Roman Jędrysik, Rajmund Stabik. Uprawnienia przodowników KOT (Kolarska Odznaka Turystyczna): Krzysztof Bywalec, Jan Pikos, Wiktor Uszok, Adam Warcholik. Koło w swoich szeregach miało 21 organizatorów turystyki, strażników ochrony przyrody, 3 pilotów wycieczek: Elżbietę Bielas, Krzysztofa Bywalca i Romana Jędrysika. przewodnika beskidzkiego i terenowego Krzysztofa Bywalca. Najwyższym odznaczeniem przyznanym strukturze jest Złota Honorowa Odznaka PTTK, nadana w 1994 przez ZG PTTK; od 2013 Koło bierze znaczący udział w pracach Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Katowicach; jest inicjatorem nadania jednemu z placów w Kostuchnie imienia Józefa Nowary.
https://pl-pl.facebook.com/katowice77wycieczki/

KOŁO POLSKIEGO ZWIĄZKU WĘDKARSKIEGO NR 25 SZOPIENICE, jednostka organizacyjna sportu wędkarskiego, najstarsza na terenie Katowic (zał. w 1937), siedziba: ul. Morawa 126a; członek Katowickiego Okręgu ►Polskiego Związku Wędkarskiego. Koło zajmuje się opieką nad stawami ►Hubertus (I i II), Rybaczówką, łodzią wioślarską (zbiornik w Kozłowej Górze); zarybianiem stawów, organizacją zawodów z okazji Dni Szopienic, Dnia Hutnika, Dnia Dziecka. 318 członków (2017); prezesi: Antoni Chowaniec, Jan Rusnak.
http://www.katowice.pzw.org.pl/cms/9109/_rejon_iii

KOŁO PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH PO GOP I TERENOWYCH PRZY ODDZIALE GÓRNOŚLĄSKIM PTTK W KATOWICACH, ul. Staromiejska 4, zał. 13 V 1954; pierwotnie Koło Przewodników Tatrzańskich w Katowicach (zob. ►Koło Przewodników Tatrzańskich i Podhalańskich przy Oddziale PTTK w Katowicach), następnie Koło Przewodników Beskidzkich, z którego wyodrębniło się (XI 1956 – 1957) dzięki działalności Józefa Ciepłego, Henryka Kępki; z prawem do szkolenia kandydatów; udział w cyklach wycieczkowych „Szlakiem Zamków Piastowskich”, „1000-lecia Państwa Polskiego”, ogólnopolskiej pielgrzymce przewodników na Jasną Górę, rajdach nizinnych i górskich, zagospodarowaniu pasa ochronnego GOP, obsłudze rajdów szkolnych.

KOŁO PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH PO GOP I TERENOWYCH PRZY ODDZIALE GÓRNOŚLĄSKIM PTTK PRZY HUCIE „BAILDON” W KATOWICACH, z siedzibą przy ul. Gliwickiej 1, założone w 1968 przez T. Kunca, obecny prezes Józef Wróblewski; odczyty, prelekcje, rajdy; współpraca z Miejską Biblioteką Publiczną nr 30 w Katowicach.

KOŁO PRZEWODNIKÓW TATRZAŃSKICH I PODHALAŃSKICH PRZY ODDZIALE PTTK W KATOWICACH; pocz. 1950 jako Biuro Obsługi Turystycznej – kierownik Bolesław Badyna. Do obsługi biura potrzebna była rzesza przewodników po Beskidach i Tatrach, wyodrębniono grupę doświadczonych przewodników ze specjalizacją taterniczą; 1953 – sekcja przewodników tatrzańskich (Badyna, Sukiennik, Antoni Pawliczek, Mieczysław Kozakiewicz, Lesław Krok, Tadeusz Kasper; od 16 V 1954 Koło (prezes Zygmunt Minkiewicz, z-ca Emanuel Sukiennik); komisje weryfikacyjne, klasyfikacyjno-egzaminacyjne – współudział w utworzeniu komisji ogólnopolskiej (9 II 1956); liczne wycieczki w góry; 17 czł. (1974)
J. Nowak: Działalność Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie katowickim w latach 1951–1985 (zarys historyczny). Katowice 1989.

KOŁO PTTK NR 49 PRZY HUCIE FERRUM, zał. 16 V 1958; działalność zapoczątkowało wycieczką w Pieniny; początkowo skupiało 27 członków, a funkcje prezesa pełnił Jan Kępa. W l. 1960–1961 organizowanie wycieczek przejęło koło Ligi Obrony Kraju; od 1962 nastąpiło ożywienie działań, od 1965 organizowano wycieczki do Czechosłowacji; w 1967 przygotowano 46 imprez.
Katowicki Oddział PTTK w latach 1922–1975. Katowice 1976.

KOŁO SPORTOWE, podstawowa struktura w dziejach kultury fizycznej w Polsce (1949–1956), pozbawiona osobowości prawnej; k.s. dzieliły się na terenowe (propagujące sport wyczynowy) i zakładowe (realizujące idee tzw. sportu masowego), z zarządem tworzonym przez rady zakładowe przedsiębiorstw; dzieliły się na sekcje: 1. ideologiczne (oparte na aktywie Związku Młodzieży Polskiej), aktywizowała działalność Sportowych Brygad Roboczych (najbardziej znana prowadziła działalność w KWK „Gottwald” w Katowicach-Dębie, bijąca rekordy w drążeniu górniczych chodników); zgodnie z lansowanym hasłem „Praca napędza sport, a sport napędza pracę”, sekcje ideologiczne doprowadzały do zacierania granic pomiędzy tymi dwoma pojęciami; 2. sportowe. Niewiarygodne statystyki organizacyjne prowadzone przez urzędników w ►Miejskich Komitetach Kultury Fizycznej (Katowice, Szopienice), nie pozwalają na ustalenie liczby (niekiedy jedno k.s. miało 3 różne lokalizacje, zob. ►Górnik Szopienice); do ewidentnie fikcyjnych należały k.s. przy szpitalach, skupione w Zrzeszeniu Sportowym ►Unia; koncepcja kultury fiz. oparta na k.s. została przeszczepiona ze Związku Radzieckiego; od 1957 przekształcały się one w ►kluby sportowe oraz zakładowe bądź terenowe ►Ogniska Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej.
B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim. Struktura, baza, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku: rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1919–1989. T. 1 pod red. Mirosława Ponczka i Karla Heinza Schodroka, Katowice 2009.

KOŁO SZYBOWCOWE PRACOWNIKÓW KOPALNI WUJEK, zrzeszone w ►Okręgowym Komitecie Szybowcowym w Katowicach od 7 VI 1935 (jako ostatnie z terenów Katowic).
A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w woj. śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

KOŁO SZYBOWCOWE ŚLĄSKICH TECHNICZNYCH ZAKŁADÓW NAUKOWYCH, zrzeszone w ►Okręgowym Komitecie Szybowcowym w Katowicach od 15 X 1933; skupiało 802 członków. Dysponowało szybowcami typu niemieckiego niezdatnymi do latania oraz szybowcem Czajka własnej konstrukcji
A. Steuer: Z dziejów szybownictwa w woj. śląskim 1928–1939. W: „Kronika Katowic”. T. 5. Katowice 1995.

KOMPLEKS GISZOWIEC zob. ►Amicus Giszowiec

KONOPA Katowice, Uczniowski Klub Sportowy przy Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Konopnickiej w Katowicach przy ul. B. Głowackiego 6; zał. ok. 2007. Prowadzi sekcje: aikido, gier zespołowych, pływania, wspinaczki skałkowej. Zrzeszony w ►Śląskim Związku Siatkówki.

KONSTAL 22 DĄBRÓWKA MAŁA zob. ►Hetman 22 Dąbrówka Mała

KOPALNIA FUTBOLU, obiekt sportowy przy ul. Milowickiej w Dąbrówce Małej, wybudowany w pierwszej dekadzie XXI w.; zespół dwóch łukowych hal piłkarskich, połączonych ze sobą w sposób modułowy, oraz budynku będącego zapleczem socjalno-gastronomicznym; boiska o wymiarach 40 x 20 m z bramkami typu junior o wymiarach 5 x 2 m.
kopalniafutbolu.pl/

KOPALNIA GIESCHE JANÓW, klub kręglarski; wzmiankowany z okazji prowadzonej w 1933 w prasie śląskiej akcji (o jej rezultatach brak relacji) mającej na celu utworzenie regionalnego związku kręglarstwa województwa śląskiego.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939, Opole 2008; „Polonia” 1933, nr 3047.

KOPEL, nieistniejący staw w ►Dolinie Trzech Stawów, w pobliżu nieistniejącej Huty „Kunegunda”; dawne łowisko wędkarskie (m.in. okoniopstrągi); uległo likwidacji pod koniec l. 80. XX w. wskutek zanieczyszczeń; obecnie, po likwidacji grobli, część stawu ►Łąka.

KORTY TENISOWE IM. JADWIGI JĘDRZEJOWSKIEJ, oddane do użytku w 1927; nazwane na cześć najwybitniejszej sportsmanki na nich występującej. Zespól obiektów sportowych (10 kortów ziemnych wraz ze wzniesionym równocześnie domkiem klubowym), przy ul. Astrów; pierwotnie należący do sekcji tenisowej KS ►Pogoń Katowice, w l. 1931–1939 do Klubu Tenisowego ►Pogoń Katowice, w l. 1949–2000 do KS ►Baildon Katowice; stałe miejsce międzynarodowych mistrzostw Polski i mistrzostw Polski w tenisie ziemnym; zawodów o Puchar Davisa, igrzysk przyjaźni (1984). Od 1990 odbywały się w tym miejscu turnieje weteranów, młodzieżowy turniej im. J. Jędrzejowskiej w kategoriach skrzat i młodzik oraz nauka tenisa, rekreacja osób publicznych ze świata kultury, polityki i śląskiego biznesu; zlikwidowane.

KOSZUTKA, KS, zał. 27 VI 1957; początkowo Koło Sportowe Górnik nr 22 przy Przedsiębiorstwie Montażu Urządzeń Elektrycznych Przemysłu Węglowego w Katowicach; zarejestrowany 30 VII 1957. Prezes: inż. Jan Waniek; działacze: Aleksander Dulczewski, Ernest Mikoszek, Wiktor Kozik, Franciszek Rak, Feliks Demuth. Sekcja piłki nożnej rozgrywała mecze w kl. B. Siedziba mieściła się kolejno: w biurowcu, budynku ZBOwiD-u w Wełnowcu, Szkole Podstawowej nr 6 przy ul. Katowickiej w Bogucicach. W 1964 został włączona do struktur ►GKS Katowice.
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urząd Spraw Wewnętrznych, sygn. 166.

KOSZYKÓWKA, dyscyplina sportu pochodzenia amerykańskiego; w Katowicach jej rozwój zapoczątkowały organizacje młodzieżowe, do pionierów należał ►Związek Młodzieży Polskiej „Jedność” Dąb (1925); po przewrocie majowym dominował nurt związany z ruchem młodzieżowym i organizacjami paramilitarnymi; struktury organizacji młodzieżowych stanowiły 42%, paramilitarnych 20% w 51 sekcjach k. działających w Katowicach w l. 1929–1939. K. uzyskała wsparcie ►Miejskiego Ośrodka Wychowania Fizycznego w Katowicach – organizatora turniejów (od 1930); ograniczenie działalności i likwidacja sekcji sportowych w organizacjach młodzieżowych i paramilitarnych (1945–1948) spowodowało głęboki regres dyscypliny; ze względu na walory wychowawcze doceniana w środowisku pedagogicznym Katowic, została wprowadzona do programu wychowania fizycznego w katowickich szkołach średnich i działalności ►Międzyszkolnego Klubu Sportowego Katowice (1935), a po II wojnie św. do programu ►Technikum Wychowania Fizycznego w Katowicach (1953). Nurt klubowy w dziejach k. zapoczątkowała sekcja w KS ►22 Mała Dąbrówka (ok. 1928), jedyny uczestnik pierwszych mistrzostw Śląska (1929); większą uwagę na k. kluby zwróciły po II wojnie światowej (►Pogoń Katowice); nurt akademicki zapoczątkował AZS przy Akademii Ekonomicznej w Katowicach (1945; zob. ►AZS Uniwersytet Ekonomiczny), trwałe efekty przyniosło powstanie ►Akademii Wychowania Fizycznego (1971).
W l. 30. XX w. k. znalazła się w strukturach odrodzonego ►Śląskiego Okręgowego Związku Gier Sportowych (1929), ►Śląskiego Okręgowego Związku Piłki Ręcznej (1936), ►Śląskiego Okręgowego Związku Koszykówki, Siatkówki i Szczypiorniaka (1949), Społecznej Sekcji K., Siatkówki, Szczypiorniaka ►Wojewódzkiego Komitetu Kultury Fizycznej w Katowicach (1951); Społecznej Sekcji K. (1953), ►Śląskim Związku Koszykowki (1957); na marginesie k. męskiej rozwijała się (l. 20.–40. XX w) k. kobieca; jej podwaliny tworzyły: ►Żeński Robotniczy Klub Sportowy „Jedność” Załęże, ►Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół I” Katowice; po okresie zastoju (l. 40. XX w.) odrodziła się w systemie nakazowym w okresie 1950–1956, po przemianach popaździernikowych większość tych jednostek organizacyjnych została rozwiązana; długoletnią działalność kontynuował jedynie ►Baildon Katowice, po okrzepnięciu organizacyjnym rywalizujący na ogólnopolskiej arenie sportowej (koniec l. 60. – pocz. l. 80. XX w.). Kolejny, trwający do dziś etap w rozwoju k. został oparty na autentycznej fascynacji młodzieży basketem, zapoczątkowany po transformacji ustrojowej za sprawą dostępności telewizyjnych transmisji meczów NBA. Aktualnie w rozgrywkach bierze udział 6 klubów (2010). Imprezy: ME kobiet (1999), ME mężczyzn (2009); działacze: Zbigniew Głogoszewski; Andrzej Groele, Walerian Klimontowicz. Osiągnięcia: na arenie ogólnopolskiej Katowice początkowo nie liczyły się, wyjątkiem były występy żeńskiej drużyny ►Spójni Katowice w I lidze państwowej (1954–1955) i męskiej Baildonu (1969–1970). Kluby uczestniczące w rozgrywkach centralnych – mężczyźni: I liga (do 2000 r. najwyższy szczebel rozgrywek mistrzowskich): mężczyźni: Baildon Katowice (1969–1970, 1977–1978, 1984–1986); ►AZS AWF Katowice (2008-2010), ►Mickiewicz Katowice (2001–2002), II liga: ►Rozwój Katowice (1982–1984, 1988–1991); kobiety: I liga: ►AZS AWF Katowice (1978–1981, 1987–1988, 2008–2010), Spójnia Katowice (1954–1955), II liga: ►AZS Środowisko Katowice (1982–1986), 1991–1992, 1993–1994); ►AZS Uniwersytet Śląski (1986–1988).
APK, zesp. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Katowice, Wydział Kultury Fizycznej sygn. 464; A. Steuer: Z dziejów katowickich klubów sportowych – „Pogoń” Katowice 1920–1949. W: „Kronika Katowic”, t. 11. Katowice 2010; K. Łaszkiewicz: Polska koszykówka męska 1928–2004. Inowrocław 2004; Z. Grajkowski: 40 lat Klubu Sportowego „Baildon" Katowice 1945–1985. Informator. Katowice 1985.

Wykaz sekcji koszykówki w Katowicach do roku 1939

lp.nazwa klubulata działalności
1 Dąb Katowice 1939
2 22 Dąbrówka Mała 1929–1930
3 Jedność Dąb 1925
4 HKS Bogucice 1929–1930
5 HKS Janów 1938
6 HKS Szopienice 1936
7 KSM Bogucice 1936–1939
8 KSM Katowice 1937–1939
9 KPW Piotrowice 1934–1939
10 Mars Bogucice 1934
11 OMP Bogucice 1934–1935
12 OMP Brynów 1934
13 OMP Janów 1935
14 OMP Katowice Centrum 1935
15 OMP Katowice Dąb 1935
16 OMP Katowice Kolonia I. Mościckiego 1935
17 OMP Katowice Ligota 1934–1939
18 OMP Katowice Załęże 1933–1935
19 OMP Katowice Zawodzie 1935
20 OMP Dąbrówka Mała 1935
21 OMP Panewniki 1935
22 OMP Szopienice 1933–1935
23 I RKS Katowice 1932–1939
24 I TS Szopienice 1938
25 Pogoń Katowice 1934-1939
26 PZP Katowice 1937-1939
27 PZP Szopienice 1934
28 PZP Wielkie Hajduki 1934–1939
29 Przyszłość Dąb 1930–1934
30 Siła Giszowiec 1929
31 Siła Janów 1930
32 Siła Mała Dąbrówka 1932
33 Strzelec Bogucice 1934
34 Strzelec Katowice 1937
35 Strzelec Katowice Dąb 1937
36 SMP Katowice Katedra 1936–1938
37 SMP Katowice Zawodzie 1936–1937
38 SMP Murcki 1938
39 SMP Panewniki 1936–1938
40 Śląski Klub Lekkoatletyczny Katowice 1930
41 Świetlica I Katowice-Dąb 1934
42 Świetlica III Katowice Zawodzie 1934
43 TG „Sokół” Dąb 1934–1935
44 TG „Sokół” Giszowiec 1938
45 TG „Sokół I” Katowice 1937–1939
46 TG „Sokół II” Katowice 1937
47 TG „Sokół”Załęże 1934
48 TG „Sokół” Załęska Hałda 1939
49 Związek Harcerstwa Polskiego Bogucice 1930
50 Związek Urzędników Skarbowych Katowice 1938–1939

 

Wykaz sekcji koszykówki w Katowicach po1945 roku

klubmiejscowośćinna nazwalata działalności
AZS AE Katowice   1946–1995
AZS UŚ Katowice   1977–1990
AZS AWF Katowice   1987–nadal
AZS Środowisko Katowice   1993
Baildon Katowice Stal Huta Baildon 1945–1995
Górnik Piotrowice   1954–1956
Gwardia Katowice   1951–1954
Kolejarz Katowice   1956
Mickiewicz Katowice   1993–nadal
MKS Katowice   1948–1962
MKS Iskra Katowice   1959–1962
Naprzód Janów   Górnik Janów (Szopienice) 1954–1956
Ogniwo Katowice   1951
Pałac Młodzieży Katowice Start Pałac Młodzieży 1955–1956
Pocztowiec Katowice   1948
Rapid Wełnowiec     1957
Rozwój Katowice   1976–1988
SKS Katowice   1958–1959
Słowian Katowice   1958
Spójnia Katowice Tęcza, Sparta 1949–1955
Stal Wełnowiec     1954–1956
Start Katowice   1954–1960
Zryw Katowice Zryw TWF Katowice 1954–1958

 

KOŚCIUSZKO GISZOWIEC, klub strzelecki (broń myśliwska, rzutki), zał. ok. 1930, korzystał ze strzelnicy w Wesołej. Należeli do niego członkowie zarządu i urzędnicy Koncernu Giesche. Funkcję prezesa pełnił Ernest Klepetko.
A. Steuer: Ruch sportowy w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016.

KOŚCIUSZKO KATOWICE, Klub Strzelecki, skupiał członków zarządu spółki Giesche i urzędników; działał na pewno od 1930, specjalizował się w strzelectwie z broni myśliwskiej (do rzutków); strzelnicę urządzono w odludnym miejscu, w lesie nad strumieniem Bolina, z trzema maszynami do wyrzucania krążków asfaltowych.
J. Tofilska: Giszowiec. Monografia historyczna. Katowice 2016.

KOŚCIUSZKO SZOPIENICE, polski KS, zał. 1 I 1925, siedzibą przy ul Dworcowej 11; dwusekcyjny: piłka nożna (1925–1937) i lekkoatletyka (1925); w 1928 powstała jako druga w województwie śląskim sekcja hokeja na trawie. Działacze: Jan Bara, Jan Gawlik, Howaniec, Jan Kauczor, Konrad Jokiel, Maszczyk, Leon Pagór, Ludwik Smuga, Emanuel Śliwa, Wilhelm Szmelczerczyk, Józef Wieczorek, Piotr Zientek. W 1938, po fuzji, został wraz KS ►Roździeń Szopienice, KS ►24 Szopienice, KS ►35 Wilhelmina włączony do struktur Pierwszego Klubu Sportowego Szopienice. Osiągnięcia: udział w rozgrywkach b-Ligi [1932–1933] w piłce nożnej, w 1933 – zdobycie mistrzostwa.
Dzieje sportu w Szopienicach. Tekst z okazji 150-lecia Katowic – odczyt wygłoszony we wrześniu 2017 r. w MHK; „Polska Zachodnia” 1928, nr 260 i nr 355, 1929, nr 238; „Polonia” 1925, nr 6; „Siedem Groszy” 1933, nr 186 i nr 241, 1935, nr 27.

KS 22 DĄBRÓWKA MAŁA zob. ►Hetman 22 Dąbrówka Mała

KS PIOTROWICE zob. ►Efeska Piotrowice

KURKOWE BRACTWO STRZELECKIE KATOWICE, zał. VIII 1926, jedno z najmłodszych w Okręgu Śląskiego Zjednoczenia Strzeleckich Bractw Kurkowych Rzeczpospolitej Polskiej; zarejestrowane 16 II 1934 pod nr 56. Było organizatorem Czwartego Kongresu Zjednoczenia Kurkowych Bractw Strzeleckich Rzeczpospolitej Polskiej w Katowicach (1932). Dysponowało strzelnicami: w parku Kościuszki (1927–1938), Starą Strzelnicą w Zawodziu (1926–1928), na Bugli (1938–1939). Wydawało „Rocznik Kurkowych Bractw Strzeleckich w Polsce” (1938–1939). Zlikwidowane w 1939, prawnie 24 II 1950. Działacze: Stanisław Beszczynski, Wincenty Czaplicki, Ludwik Broda, Karol Gogołok, Jan Karol Frelich, Jan Flieger, Karol Koźlik, ks. Franciszek Ksawery Ścigała, Jan Widuch, Jan Badura, Antomni Chmielewski, Augustyn Płaczek. Prezesi: Frelich, Karol Pakuła.
APK, zesp. Prez WRN USW, sygn. Kat 6; K. Gwóźdź: W jedności siła. Historia i tradycje bractw strzeleckich z terenów województw śląskiego i opolskiego. Katalog wystawy czasowej Muzeum w Tarnowskich Górach 9 września 1911 – 31 stycznia 2012. Tarnowskie Góry 2011.

 

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł