Ł

 

ŁAŹNIA MIEJSKA, neoklasycystyczny budynek (wzniesiony w l. 1894–1895), przy ul. Mickiewicza w Katowicach; pierwotnie z niepełnowymiarowym basenem pływackim (11 m), balustradami dla publiczności, był wykorzystywany do nauki nawrotów pływackich przez organizacje sportowe: Schwimmverein 1905 Laurahütte (po 1905), ►Erster Kattowitzer Schwimmverein 1912 Katowice; nieprzepisowe parametry zezwalały na organizowanie zawodów jedynie niższej rangi (tylko na nietypowych dystansach 33, 66, 99 m, itd); frekwencja: 16033 (1897), 31287 (1910); obecnie obiekt zabytkowy z zachowanymi fragmentami słupów wyznaczających przestrzeń basenu, siedziba Państwowego Zakładu Ubezpieczeń; na frontowej ścianie umieszczono popiersie Richarda Holtzego.

ŁĄKA, staw na terenie ►Katowickiego Parku Leśnego, o pow. 12,4 ha; linia brzegowa urozmaicona, głębokość zmienna (doły i wypłycenia); teren sportowego połowu ryb (karpie, płocie, wzdręgi, leszcze, liny, amury, okonie, szczupaki, sandacze, węgorze, sumy; zarybiany także pstrągami tęczowymi i jaziami) w ►Katowickim Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego; z konkurencji wędkarskich (zob. ►wędkarstwo) uprawiany jest spinning; w pobliżu znajduje się alejka spacerowa, miejsce niedzielnego wypoczynku mieszkańców Katowic.
http://www.pzw.org.pl/bogucice/wiadomosci/lista_tematy/1/p2/nasz_sport

ŁYŻWIARSTWO FIGUROWE, jazda figurowa na lodzie, dyscyplina sportu, w Katowicach w formach zorganizowanych od ok. 1906; ograniczona do kreślenia figur na lodzie (bez elementów baletowo-tanecznych), jako rzekomy wytwór pragermańskiej kultury wprowadzona do programu Akcji ►Volks- Und Jugendspiele; od ok. 1909 uprawiana w 4 jednostkach organizacyjnych p.n. Spiel- Und Eislaufverein (zob. ►Spiel- Und Eislaufverein Katowice), zrzeszonych w regionalnym związku Oberschlesische Verband Eiskunstlerlaufen z siedzibą w Gliwicach; ok. 1920 zwrócono uwagę na jej wychowawcze wartości (Maciej Chudziak); ok. 1929 odrodzona w Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. Mikołaja Kopernika (Franciszek Hrenczarek), po wybudowaniu ►Torkatu, od 1930, w formach organizacyjnych ►Śląskiego Towarzystwa Łyżwiarskiego (►Małopolsko-Śląskiego Okręgu Polskiego Związku Łyżwiarskiego). Po zakończeniu II wojny światowej nastąpiła migracja katowickiego środowiska łyżwiarzy figurowych do Siemianowic (1945–1949), a po ponownym otwarciu katowickiego lodowiska (16 XI 1949) powrót do Katowic; od 1950 ł.f. uległo podziałowi organizacyjnemu: znalazło się w strukturach Okręgowych (Terenowych) Sekcji Zrzeszeń Sportowych ►Budowlani, ►Górnik i ►Stal; temu samemu procesowi została poddana działalność rewie lodowe ►śląskich rewii łyżwiarskich (Ogólnopolskiej, Śląskiej, Bajek na Lodzie), od 1957 scalenie w ►Katowickim Klubie Łyżwiarskim, emigracja do zachodnioeuropejskich rewii lodowych (Bogusław Hnatyszyn) i ogólnopolskich ośrodków ł.f. (Emanuel Koczyba i in.) na przełomie l. 50. i 60. XX w. odejście od obowiązujących dotąd koncepcji organizacyjnych; w strukturach wielosekcyjnych: ►GKS Katowice, GKS ►Naprzód Janów, MKS ►Iskra Katowice, Rozwój Kostuchna i jednosekcyjnych: Katowickiego Klubu Łyżwiarskiego ►Centrum; ta ostatnia koncepcja zwyciężyła na przełomie XX w. i XXI w., (►Spin Katowice); działacze: Michał Alberg, Helena Czakon, Marian Lubina, Paweł Lubina, Włodzimierz Mazur, Feliks Wiliński; ważniejsze imprezy: cykliczna ►„O Lampę Górniczą”, MP (1932, 1972). wieloletni prymat Katowic (l. 30. – 80. XX w.) w skali ogólnopolskiej, zapoczątkowany przez Śląskie Towarzystwo Łyżwiarskie (przerwało hegemonię klubów lwowskich); 20 reprezentantów Polski, w tym 3 (IO), 7 (MŚ), 19 (ME), 1 (U), 1 (0–0–1) medal U – Grzegorz Głowania, zob. ►uniwersjady; 195 (71–66–58) medali MP: (1931–1990, 2003–2009) w tym 46 medali (17–17–12) w parach sportowych, 149 (54–49–46) w konkurencjach indywidualnych, wywalczonych przez 72 sportowców z 10 klubów; podwaliny pod tę potęgę stworzyli trenerzy: Georg Jurok (Niemcy) w l. 1931/32, a potem wiedeńczycy: Decombe (wg niektórych źródeł Szwajcar) i Otto Hartmann oraz Węgier Urbary.
A. Steuer: Kultura fizyczna w województwie śląskim 1922–1939. Opole 2008; W. Zieleśkiewicz: Encyklopedia sportów zimowych. Warszawa 2002; B. Cimała, A. Steuer: Sport w województwie katowickim. Struktura, bazy, kadry. W: Z dziejów kultury fizycznej na Śląsku. Rozwój kultury fizycznej na Śląsku w latach 1918–1989. Katowice 2009.

Dorobek medalowy łyżwiarzy województwa śląskiego (1931-2008) w MP

Lp.Imię i nazwiskoKlubKonkurencjaRokMiejsce
1 Alfred Treuer ŚTŁ Katowice pary sportowe 1931 2
2 Wanda Żmudzińska ŚTŁ Katowice pary sportowe 1931 2
3 Alfred Treuer ŚTŁ Katowice pary sportowe 1932 2
4 Wanda Żmudzińska ŚTŁ Katowice pary sportowe 1932 2
5 Edyta Popowicz ŚTŁ Katowice solistki 1932 1
6 Walter Grobert   soliści 1933 3
7 Elza Czorówna ŚTŁ Katowice solistki 1933 2
8 Alfred Treuer ŚTŁ Katowice pary sportowe 1933 2
9 Wanda Żmudzińska ŚTŁ Katowice pary sportowe 1933 2
10 Edyta Popowicz ŚTŁ Katowice solistki 1933 1
11 Paweł Breslauer ŚTŁ Katowice soliści 1934 3
12 Czorówna Elza ŚTŁ Katowice solistki 1934 3
13 Erwin Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1934 3
14 Stefania Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1934 3
15 Anna Bzdokówna ŚTŁ Katowice solistki 1934 2
16 Edyta Popowicz ŚTŁ Katowice solistki 1934 1
17 Paweł Breslauer ŚTŁ Katowice soliści 1935 3
18 Joanna Ziaja ŚTŁ Katowice solistki 1935 3
19 Erwin Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1935 3
20 Stefania Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1935 3
21 Jadwiga Preiss ŚTŁ Katowice solistki 1935 2
22 Artur Grobert ŚTŁ Katowice soliści 1935 1
23 Edyta Popowicz ŚTŁ Katowice solistki 1935 1
24 Janina Ziaja ŚTŁ Katowice solistki 1937 2
25 Paweł Breslauer ŚTŁ Katowice soliści 1937 1
26 Erwin Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1937 1
27 Stefania Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1937 1
28 Erna Schreibert ŚTŁ Katowice solistki 1937 1
29 Zuzanna Macura ŚTŁ Katowice solistki 1938 3
30 Paweł Breslauer ŚTŁ Katowice soliści 1938 2
31 Janina Ziaja ŚTŁ Katowice solistki 1938 2
32 Artur Breslauer ŚTŁ Katowice soliści 1938 1
33 Erwin Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1938 1
34 Stefania Kalus ŚTŁ Katowice pary sportowe 1938 1
35 Erna Schreibert ŚTŁ Katowice solistki 1938 1
36 Walter Grobert Stal Katowice soliści 1949 3
37 Janina Ziaja Stal Katowice pary sportowe 1949 2
38 Paweł Wrocławski Stal Katowice soliści 1949 1
39 Paweł Wrocławski Stal Katowice pary sportowe 1949 1
40 Janina Ziaja Stal Katowice solistki 1949 1
41 Walter Grobert Stal Katowice soliści 1950 3
42 Janina Leszczyna Stal Katowice pary sportowe 1950 3
43 Janina Leszczyna Stal Katowice solistki 1950 3
44 Leon Osadnik Stal Katowice pary sportowe 1950 3
45 Janina Ziaja Stal Katowice pary sportowe 1950 2
46 Leon Osadnik Stal Katowice soliści 1950 1
47 Paweł Wrocławski Stal Katowice pary sportowe 1950 1
48 Janina Ziaja Stal Katowice solistki 1950 1
49 Walter Grobert Stal Katowice soliści 1951 3
50 Paweł Wrocławski Stal Katowice pary sportowe 1951 3
51 Janina Ziaja Stal Katowice pary sportowe 1951 3
52 Leon Osadnik Stal Katowice pary sportowe 1951 2
53 Leon Osadnik Stal Katowice soliści 1951 2
54 Andrzej Strzelec Stal Katowice pary sportowe 1951 2
55 Janina Jajszczok Stal Katowice pary sportowe 1951 1
56 Karol Sojka Stal Katowice soliści 1951 1
57 Karol Sojka Stal Katowice pary sportowe 1951 1
58 Helena Czakon Stal Katowice pary sportowe 1952 3
59 Janina Jajszczok Stal Katowice pary sportowe 1952 1

 


LEKSYKON STRUKTUR KATOWICKIEGO SPORTU I TURYSTYKI

WSTĘP

Leksykon Struktury katowickiego sportu i turystyki zawiera hasła dotyczące polskich, niemieckich i żydowskich organizacji kultury fizycznej działających w przeszłości i obecnie na terenie miasta Katowice (w jego współczesnych granicach). Hasła, ułożone alfabetycznie, poświęcone są między innymi: reprezentującym polski ruch gimnastyczny gniazdom Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, niemieckim i żydowskim organizacjom turnerskim, organizacjom kultury fizycznej związanym z działalnością socjaldemokracji niemieckiej i polskiej, polskim i niemieckim klubom sportowym, regionalnym bądź ogólnopolskim związkom sportowym, jeżeli miały siedzibę w Katowicach, sekcjom sportowym i turystycznym polskich i niemieckich i organizacji młodzieżowych oraz bractw strzeleckich, a także współcześnie funkcjonującym stowarzyszeniom, zrzeszeniom, organizacjom, sekcjom i klubom, które w swoich założeniach statutowych uwzględniają działalność na rzecz wychowania fizycznego, sportu i turystyki. Wśród haseł leksykonu nie mogło zabraknąć opisu obiektów sportowych, gdzie katowiczanie mogli podziwiać zmagania sportowców bądź uprawiać amatorsko wybrane dyscypliny.

Różnorodność opisywanych struktur organizacji sportowych i turystycznych sprawiła, że niemożliwe stało się ujednolicenie treści poszczególnych haseł. Chcąc jednak zawrzeć jak najwięcej informacji, starano się umieścić w każdym haśle takie informacje, jak: profil działania, data powstania, lata funkcjonowania, adres siedziby, działające sekcje, nazwiska wybitnych i zasłużonych sportowców, trenerów i działaczy, osiągnięcia medalowe (seniorów, juniorów i młodzieży) na najważniejszych imprezach sportowych, dorobek w poszczególnych dyscyplinach sportu.

Przy opracowaniu leksykonu korzystano z archiwaliów Archiwum Państwowego w Katowicach i jego oddziałów w Pszczynie i Gliwicach, Archiwum Miejskiego w Katowicach, Archiwum Kurii Archidiecezjalnej w Katowicach oraz zgromadzonych w Muzeum Historii Katowic, a także informacji zamieszczanych w prasie historycznej i współczesnej, okolicznościowych wydawnictwach jubileuszowych oraz literaturze naukowej i popularnonaukowej.

Antoni Steuer

autor koncepcji opracowania i treści haseł